مطالعۀ نقوش تزئینی-آجری بناهای قاجار و پهلوی تهران | ||
| پژوهش های باستان شناسی ایران | ||
| مقاله 15، دوره 11، شماره 31، زمستان 1400، صفحه 355-379 اصل مقاله (3.8 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/nb.2021.23476.2282 | ||
| نویسندگان | ||
| زینب عابدیان جلودار1؛ علیرضا شیخی* 2 | ||
| 1کارشناسی ارشد صنایع دستی، دانشکدۀ هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه صنایع ستی، دانشکدۀ هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| هنر آجرکاری از قدیمیترین و در عینحال از زیباترین روشهای تزئین بنا است که عاملی مهم در شناخت فرهنگ و هویت ایران نیز قلمداد میشود. آجرکاری از دوران باستان تا به امروز همواره دچار تحول و گاهی تکامل، چه ازلحاظ شیوۀ تولید و اجرا و چه ازلحاظ تزئینات شده است. در چگونگی تزئینات نمای بیرونی بناها، عوامل بسیاری دخیل هستند که از مهمترین آنها بازتاب تحولات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است؛ با بروز این گونۀ تحولات در دوران قاجار و پهلوی، آجرکاری نیز از رشد خوبی برخوردار شد. هدف، مطالعۀ بصری و عوامل تأثیرگذار اجتماعی، سیاسی و فرهنگی بر تزئینات آجرکاری بناهای قاجار و پهلوی در تهران است؛ از اینرو، تزئینات آجرکاری بناهای تهران در دوران قاجار و پهلوی چیست و عوامل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی تأثیرگذار بر آن کدام است؟ روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و شیوههای گردآوری اطلاعات کتابخانهای و میدانی (مشاهدۀ آثار و عکسبرداری) است. یافتهها نشان داد، آجرکاری این دوران تحتتأثیر سه عامل اساسی است؛ 1-عناصر تزئینی هنر اسلامی و سنتهای گذشته (اسلیمی، اژدها، قطاربندی، نقشمایۀ هندسی، مشبک، گلچین، رگچین، فلسماهی)؛ 2-تزئینات جاری اروپا (گلفرنگی و تزئینات برجسته، برگکنگر اروپایی1، نروماده ونیزی2، گردنبندی3، برگبرگی4 و گلدانی)؛ 3-تزئینات ایران باستان (برگکنگرایرانی، برگپالمت، گلنیلوفرآبی، زنجیرهخمپا، فرشتۀ بالدار5، نبرد انسان با موجودات اساطیری، تاج و پَر، پلکان، چینش قرینه پرندگان، سَرعقاب). تزئینات معماری اروپا از اواخر دورۀ «ناصرالدینشاه» و تزئینات ایران باستان از دورۀ «احمدشاه»، آجرکاری را تحتتأثیر قرار دادند و تا دورۀ پهلوی اول تداوم یافتند. شایان ذکر است این تأثیرگذاری نهتنها مخدوشکننده نبوده، بلکه در برخی موارد، ترکیب این سه مورد تزئینات بدیعی را ایجاد کرد. نقوش آجرکاری قاجار در مقابل آجرکاری پهلوی تزئینیتر است؛ این درحالی است آجرکاری پهلوی با توجه به گسترش باستانگرایی نشانگر مفاهیمی عمیقتر است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تزئینات معماری؛ هنر قاجار و پهلوی؛ آجرکاری؛ نقوش آجری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,316 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,447 |
||
- همه نشریات
- دانشکده علوم ورزشی
- دانشکده کشاورزی
- دانشکده مهندسی
- دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی
- دانشکده علوم انسانی
- دانشکده هنر و معماری
- دانشکده دامپزشکی
- دانشکده علوم پایه
آمار
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 549 |
| تعداد مقالات | 5,696 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,272,459 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,583,885 |