آمار
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 523 |
| تعداد مقالات | 5,427 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,623,943 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,061,396 |
نقش نشانه M157 در ساختاردهی متون آغازایلامی: رویکردی محاسباتی بر پایه مدلهای آماری و یادگیری ماشین | ||
| پژوهش های باستان شناسی ایران | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 بهمن 1404 اصل مقاله (2.24 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/nb.2026.31542.2802 | ||
| نویسندگان | ||
| سعید باقی زاده* 1؛ روح الله یوسفی زشک2 | ||
| 1موسسه باستان شناسی پیش از تاریخ و تاریخ آغازین و خاورنزدیک دانشگاه هایدلبرگ saeed.baghizadeh@stud.uni-heidelberg.de | ||
| 2دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدهی ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین ـ پیشوا، ورامین، ایران | ||
| چکیده | ||
| نشانه M157 در متون آغازعیلامی از جمله پرکاربردترین نشانههایی است که غالباً در جایگاه نشانه آغازین ظاهر میشود و بهنظر میرسد نقشی ساختاری در سازماندهی لوحها ایفا میکند. پژوهشهای اولیه، بهویژه توسط شایل، احتمال دادهاند که این نشانه، معادل با نشانه بابلی (DUB) بهمعنای «لوح/گلنبشته» باشد. در این مقاله، با بهرهگیری از دادههای CDLI، فهرست نشانههای موجود و مجموعهای از متون منتشرشده، نقش (M157) در چارچوب هر دو رویکرد سنتی و محاسباتی بررسی شده است. از منظر آماری، تحلیل فراوانی و همرخدادی نشانهها نشان داد که (M157) در پیوند با نشانههای شمارشی و واژگان مرتبط با کالاها و واحدهای اداری بیشترین حضور را دارد. تحلیل شبکهای نیز جایگاه مرکزی (M157) را در خوشههای معنایی-ساختاری آشکار ساخت. افزون بر این، مدلهای ماشین بُردار پشتیبانی برای طبقهبندی نوع لوحها و مدل شبکههای عصبی بازگشتی برای پیشبینی نشانههای گمشده، نقش تعیینکننده (M157) را در شناسایی ساختار متون تأیید کردند. تفسیر این دادهها در پرتو شواهد باستانشناختی و تاریخی نشان میدهد که (M157) احتمالاً نهتنها برچسبی نهادی، بلکه نشانهای فرامتنی برای اسناد اداری-اقتصادی بوده است؛ کارکردی که بهویژه در مقایسه با نشانههای مشابه اهمیت بیشتری پیدا میکند. در نتیجه، میتوان فرضیۀ شایل را بازاندیشی کرد و پیشنهاد داد که (M157) بهمعنای «گلنبشته/سند» یا نشانهای مرتبط با یک خانوار یا نهاد خاص بهکار رفته است. این پژوهش نشان میدهد که رویکردهای محاسباتی میتوانند در بازسازی کارکردهای نشانهای و ساختار متون باستانی ابزاری حیاتی باشند. یافتههای این پژوهش از جمله دادههای فراوانی، همآیی و خوشهبندی نشان میدهند که (M157) یکی از نشانههای ساختاری در زبانشناسی آغازعیلامی، همراه با نقش سازماندهندهاش در شبکههای نشانهای بوده و بیانگر آن است که (M157) کارکردی فراتر از یک نشانه صرفاً صوری داشته و احتمالاً بهعنوان شاخصی برای طبقهبندی و هویتبخشی اسناد به کار میرفته است. همچنین توصیه میشود در پژوهشهای آینده، مقایسه تطبیقی (M157) با متون آغازمیخیِ سومری و تحلیل تغییرات زمانی جایگاه این نشانه در چارچوب تحول نظامهای نوشتاری مورد توجه قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آغازایلامی؛ نشانه M157؛ نشانه آغازین (Header)؛ تحلیل آماری و شبکهای؛ باستانشناسی دیجیتال | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 45 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 47 |
||