مطالعه باستانشناختی عمارتهای اعیانی در بافت قاجاری شهر سنندج (مطالعه موردی: عمارت مشیردیوان) | ||
| پژوهشهای نوین ایرانشناسی | ||
| مقاله 3، دوره 1، شماره 1، شهریور 1404، صفحه 35-56 اصل مقاله (2.99 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/mris.2025.31113.1002 | ||
| نویسندگان | ||
| یداله حیدری باباکمال* 1؛ شاهو شکیبا2 | ||
| 1استادیار، گروه باستانشناسی، دانشکده حفاظت آثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2دانشآموخته کارشناسی ارشد باستانشناسی، دانشکده حفاظت آثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| میرزا یوسف مشیردیوان یکی از رجال سیاسی و سرشناس در ایالت کردستان بود و از افراد بانفوذ دربین والیان حکومتی شهر سنندج بهشمار میرفت، بنابراین ساخت بنایی درخور موقعیت او برای انجام امور سیاسی و خانوادگی احساس میشد. مشیردیوان در اوایل دوره قاجار عمارت خودرا با مساحتی درحدود 4500 متر در محله سرتپوله، یکی از محلات قدیمی سنندج ساخت. این بنا با سبک معماری مشخص منطبقبر اقلیم و فرهنگ کردستان توانسته بهخوبی نیاز یکی از والیان قدرتمند قاجار در شهر سنندج را برطرف کند. روش بهکار رفته بهرهگیری از منابع کتابخانهای اعماز منابع دستاول تاریخی، استفاده از پژوهشهای صورت گرفته و رجوع در محل بهمنظور مستندنگاری دقیق از عناصر ساختاری و آرایههای معماری است. سؤالات پژوهش عبارتند از: 1) اجزای کالبدی عمارت مشیردیوان و گونههای متنوع آرایههای معماری در بخشهای مختلف آن کداماند؟ 2) باتوجه به همجواری عمارت با سایر بناهای بافت تاریخی دوره قاجار، زمینه تاریخی و سیاسی ایجاد بنا چگونه تبیین میشود؟ بنابراین مسأله اساسی پژوهش پیشرو بررسی جایگاه تاریخی و عناصر ساختاری عمارت مشیردیوان باتوجه به بستر سیاسی و اجتماعی سنندج درزمان قاجار است. نتایج پژوهش نشان میدهد که سلسلهمراتب و تقسیم فضاها از ورودی، هشتی، حیاطها (7 حیاط بنابر اهمیت آنها در قسمتهای مختلف ساخته شدهاند)، شاهنشین و کلاهفرنگی، حمام و اتاقها بهخوبی در عمارت مشیردیوان رعایت شده است. آرایههای متنوع آجرکاری، آهکبری، اُرسی، هنرهای چوبی، گچبری و حجاری باتوجه به جریانهای فرهنگی و سیاسی حاکم در زمان قاجار تمامی بخشهای بنا را آراستهاند. برخی ازاین آرایهها مانند آجرکاری ریشه در سنتهای پیشین و در تمامی قلمرو قاجار رایج بودهاند و در اجرای برخی از هنرها نیز از تکنیکهای بومی و هنر ایران باستان درجهت اثبات حقانیت و قدرت والی استفاده شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عمارتمشیردیوان؛ والیان سنندج؛ بافت تاریخی سنندج؛ آرایههای معماری؛ دوره قاجار | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 330 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 319 |
||