تبیین ساختارهای اجتماعی جامعۀ عصر آهن گورستان مسجد کبود تبریز | ||
| پژوهش های باستان شناسی ایران | ||
| دوره 11، شماره 29، تابستان 1400، صفحه 97-118 اصل مقاله (1.08 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/nbsh.2020.19620.1978 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا هژبری نوبری* 1؛ حسین ناصری صومعه2؛ فاطمه مختاری پور3؛ بهزاد مهدی زاده4 | ||
| 1استاد گروه باستان شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 2دکتری باستان شناسی، گروه باستان شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 3دانش آموختۀ باستان شناسی، گروه باستان شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 4دانش آموختۀ باستان شناسی، گروه باستان شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| باستانشناسی اجتماعی، شاخهای از باستانشناسی است که دادهها را از منظر جامعهشناسی مورد بحث قرار داده و ساختار اجتماعی، رفتار اجتماعی و روند تکامل جوامع گذشته را مطالعه میکند؛ این شاخه، همچنین به تحلیل و تفسیر نظامهای اجتماعی گذشته براساس بقایای مادی برجای مانده از آنها میپردازد. در مورد گورستانها این گرایش باستانشناسی، مجال بحث بیشتری دارد؛ چراکه گورستانها به نوعی آینۀ تمام نمای عصر خود هستند. در عصر آهن بهدلیل رواج تدفین گورستانی در اکثر مناطق ایران، بحثهای مربوط به نوع اجتماع، اعتقادات و مذهب مردمان آن عصر نیز قوت میگیرد. در این گورستانها، ساختار چینش قبور و اشیاء درون آنها دارای مفاهیم و نمادهایی است که میتواند بخشی از ابهامات موجود درخصوص فرهنگ مردمان عصر آهن را برطرف کند. گورستان عصر آهن مسجد کبود (با نام محلی «گؤی مچید»)، یکی از مهمترین این گورستانهاست که دادههای مطالعاتی این پژوهش بر کاوشهای این گورستان استوار است. این محوطه برای اولینبار در سال 1378 ه.ش. توسط معتمدی و از سال 1379 تا 1382 ه.ش. بهمدت چهار فصل توسط نگارندۀ اول، مورد کاوش قرار گرفت و درمجموع 108 گور طی این کاوشها مطالعه شده است. پرسشهای پژوهش عبارتنداز: نشانههای وجود رتبهبندی یا طبقات اجتماعی در گورستان عصر آهنی مسجد کبود تبریز چیست؟ فرضیۀ مطرح شده این است که تفاوت در ساختار معماری قبور از نظر فرم و مصالح، تنوع و تعدد اشیاء و نحوه چیدمان آنها در داخل گور از نشانههای موجود جهت طبقهبندی نسبی رتبههای اجتماعی در این گورستان است. در این پژوهش، تلاش گردیده با توجه به تنوع ساختاری قبور در فرم و مصالح و همچنین اشیاء تدفینی به مطالعۀ تمایزات اجتماعی افراد دفن شده، پرداخته شود. مقایسۀ ساختار و گورآوندهای قبور نشان میدهد، با توجه به اینکه در کنار اجساد برخی از قبور از اشیاء تدفینی شأنزا و همچنین اشیاء تدفینی ساده استفاده شده درحالیکه در برخی از قبور هیچ شیئی قرار داده نشده و حتی گاه، سازهای برای آنها تعبیه نشده است؛ لذا میتوان بر ایناساس به رتبهبندی نسبی موقعیت اجتماعی اجساد پرداخت و یا به معیارهایی که برای تعیین رتبۀ افراد در زمان زندگی بهکار میرفتهاند، اشاره کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عصر آهن؛ گورستان مسجد کبود؛ مفاهیم و نمادها؛ رتبه بندی اجتماعی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 980 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 941 |
||
- همه نشریات
- دانشکده علوم ورزشی
- دانشکده کشاورزی
- دانشکده مهندسی
- دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی
- دانشکده علوم انسانی
- دانشکده هنر و معماری
- دانشکده دامپزشکی
- دانشکده علوم پایه
آمار
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 546 |
| تعداد مقالات | 5,654 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,136,951 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,475,221 |