آمار
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 536 |
| تعداد مقالات | 5,580 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,783,919 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,153,119 |
تقابل عدالت و استبداد در خطبه 216 نهجالبلاغه با تأکید بر مربع نشانهشناسی گریماس | ||
| فصلنامه پژوهشنامه نهجالبلاغه | ||
| دوره 13، شماره 50، تیر 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/nahj.2026.32317.3274 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا اسفندیاری1؛ رضا آقاپور* 2؛ محمد مهدی شاهمرادی فریدونی3 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد، علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| 2استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| 3دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| چکیده | ||
| خطبه ۲۱۶ نهجالبلاغه از مهمترین متون علوی در تبیین منطق حکمرانی عادلانه و نقد سازوکارهای استبدادی است. پژوهش حاضر با رویکرد نشانهشناسی گفتمان و با تمرکز بر مربع اصلی عدالت/استبداد در الگوی گریماس، میکوشد نشان دهد که چگونه «حق» در این خطبه به دالّ مرکزی نظم سیاسی تبدیل میشود و چگونه معنای عدالت در حرکت از تواصف به تناصف و از ادعای حق به اقامه حق شکل میگیرد. یافتهها نشان میدهد عدالت در این خطبه نه یک فضیلت فردی، بلکه ساختاری دوسویه از حقوق متقابل، نقدپذیری قدرت و مشارکت انتقادی جامعه است. در برابر، استبداد فقط در اجحاف آشکار ظهور نمیکند، بلکه از مرحلههای میانی استثقال حق، تعطیل نقد، رواج اطراء و غلبه هوى میگذرد تا به جور، تعطیل احکام و فروپاشی نظم اجتماعی برسد. همچنین پاسخ امام(ع) به تملق یکی از اصحاب نشان میدهد که عدالت در این خطبه، افزون بر ساحت حقوقی، یک کنش زبانی و روایی برای بازگرداندن فضای سیاسی از مدح به نصیحت و از انفعال به مسئولیت جمعی است. بنابراین، مربع گریماس در این پژوهش نه بهمثابه الگویی ایستا، بلکه بهعنوان ابزاری برای فهم پویایی گذار از عدالت به استبداد و بالعکس به کار گرفته شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نهجالبلاغه؛ خطبة ۲۱6؛ عدالت سیاسی؛ استبداد؛ نشانهشناسی گفتمان؛ مربع نشانهشناسی گریماس | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 28 |
||