دانشگاه بوعلی سینا

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات22
تعداد شماره‌ها536
تعداد مقالات5,580
تعداد مشاهده مقاله10,783,914
تعداد دریافت فایل اصل مقاله7,153,117
کریمی, رضا. (1404). بازخوانی نامه 31 نهج‌البلاغه با محوریت مفهوم «تفرد». پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 13(50), -. doi: 10.22084/nahj.2026.32094.3257
رضا کریمی. "بازخوانی نامه 31 نهج‌البلاغه با محوریت مفهوم «تفرد»". پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 13, 50, 1404, -. doi: 10.22084/nahj.2026.32094.3257
کریمی, رضا. (1404). 'بازخوانی نامه 31 نهج‌البلاغه با محوریت مفهوم «تفرد»', پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 13(50), pp. -. doi: 10.22084/nahj.2026.32094.3257
کریمی, رضا. بازخوانی نامه 31 نهج‌البلاغه با محوریت مفهوم «تفرد». پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 1404; 13(50): -. doi: 10.22084/nahj.2026.32094.3257

بازخوانی نامه 31 نهج‌البلاغه با محوریت مفهوم «تفرد»

فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه
مقاله 4، دوره 13، شماره 50، تیر 1404
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/nahj.2026.32094.3257
نویسنده
رضا کریمی*
استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
چکیده
نامه امام علی علیه‌السلام به فرزندش به عنوان ۳۱امین نامه در نهج‌البلاغه، بارها توسط علما و پژوهشگران مورد توجه قرار گرفته است. ولی شارحان آن را به صورت خط به خط تفسیر کرده‌اند و آن را یک متن متکثر و نامنسجم تلقی کرده‌اند. حتی گاهی از عدم درک ارتباط جملات آن دچار سردرگمی شده‌اند. در این مقاله، بر اساس «تفرد» که اصطلاحی برگرفته شده از متن نامه 31 است، گام جدیدتری در راه تفسیر منسجم این نامه برداشته شده است. در مقاله حاضر، به روش تحلیلی، شواهد موجود در متن نامه برای امکان تفسیر نامه بر اساس تفرد بیان گردیده و سازگاری این اصطلاح با مفاهیم موجود در نامه تبیین شده است. در تبیین انجام شده، می‌فهمیم که دو اصطلاح «تفرد» و «نفس» حقیقت کلی حاکم بر نامه امام را بیان می‌کنند و نشان می‌دهند که هرکسی باید به فردیت خودش بپردازد (خودباشی) و نفس خود را میزان قرار بدهد. این اصل کلی موجب تبیین و بازخوانی دیگر توصیه‌های موجود در نامه می‌شود. مبحث تکمیلی این مقاله پاسخ به اشکالات تفرد است. گرچه تفرد علاوه بر نامه 31، توسط آیات و روایات تایید شده است اما اشکالاتی بر آن متصور است مانند اشکال ترویج خودبینی و نسبیت. نکته مهم اینجاست پاسخ به این اشکالات با کمک نامه و با رجوع مجدد به آن کاملاً میسور است. حل اشکالات یادشده تأکید مجددی است بر انسجام و وحدت مفاهیم نامه 31 بر اساس تفرد.
کلیدواژه‌ها
نامه 31 نهج‌البلاغه؛ تفرد؛ نفس؛ خودبینی؛ نسبیت
مراجع
  • ابن ‌اشعث، محمدبن‌محمد (بی‌تا). الجعفریات(الأشعثیات)، تهران: ‏مکتبة النینوى الحدیثة.
  • ---------------‏ (1362). الخصال‏ (تصحیح على اکبر غفارى). قم‏: جامعه مدرسین.
  • ‏---------------‏ (1403 ق). معانی الأخبار. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین.
  • ابن شعبه حرانى، حسن‌بن‌على‏ (1363). تحف العقول‏ ( تصحیح علی اکبر غفاری). قم: جامعه مدرسین.
  • اسلامی، سید حسن (1386). قاعده زرین در قرآن و حدیث. مجله علوم حدیث، شماره 45 و 46، 5-33.
  • بهشتی، سعید (1397الف). نظام تربیت اخلاقی در نامه 31 نهج‌البلاغه، مجله قرآن و طب، شماره 5، 14-20.
  • بهشتی، سعید (1397ب). روش‌های مشترک تربیت اخلاقی در قرآن و نامه‌ 31 نهج‌البلاغه. مجله مطالعات قرآنی، 99-122.
  • تمیمى آمدى، عبد الواحد بن محمد (1410). غرر الحکم و درر الکلم‏. قم: دار الکتاب الإسلامی‏.
  • جوادی آملی، عبدالله (1387). تفسیر انسان به انسان، قم: اسراء.
  • حرعاملى، محمدبن‌حسن‏ (1409). وسائل الشیعة. قم: مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام‏.
  • خادمی، مریم، حق‌جو اردکانی، فاطمه، و خدری، سارا (1398). مدل زیست معنوی امام علی علیه‌السلام در نامه 31 نهج‌البلاغه. مجله پژوهش‌های نهج‌البلاغه، شماره 61، 171-190.
  • سروش، عبدالکریم (۱۳۸۱). حکمت و معیشت، تهران: صراط، جلد ۱.
  • ------------ (۱۳۸4). حکمت و معیشت، تهران: صراط، جلد
  • شریف الرضى، محمدبن‌حسین‏ (1414). نهج‌البلاغه (صبحی صالح)، قم: هجرت‏.
  • شیواپور، حامد، و اخباری، محسن (۱۳۹۳). تأملاتی در کاربرد قانون زرین اخلاق در قرآن کریم، فصلنامه پژوهش‌نامه اخلاق، سال هفتم، شماره ۲۴، 67-82.
  • طاهرزاده، اصغر (1390). فرزندم این چنین باش (شرح نامه31 نهج‌البلاغه). اصفهان: لب المیزان، 2 جلد.
  • طباطبایی، سید محمدحسین (1370). تفسیرالمیزان، سیدمحمدباقر موسوی همدانی، تهران: بنیاد علامه طباطبایی، چاپ چهارم، 23 جلد.
  • فرامرز قراملکی، احد، و کریمی لاسکی، محمد (1394). ادیان بزرگ، قاعده زرّین و «دیگری»، فصلنامه پژوهشنامه اخلاق، شماره 28، 75-98.
  • ------------------------------- (1396). تحلیل مفهومی و گزاره‌ای قاعده زرّین اخلاق، فصلنامه ذهن، شماره 69 ، 227-252.
  • کریمی، رضا (1402). شواهد میزان‌انگاری و دشمن‌انگاری نفس، دوفصلنامه علمی انسان‌پژوهی دینی، سال بیستم، شماره 49، 157-175.
  • مصباح یزدی، محمدتقی (1384). پند جاوید، قم: مؤسسه امام خمینی (ره).
  • مطهری، مرتضی (1380). فلسفه اخلاق. تهران: درا.
  • مکارم شیرازی، ناصر (1379). پیام امام. تهران: دارالکتب اسلامیه.
  • مغنیه، محمدجواد (۱383). فی ظلال نهج‌البلاغه. بی‌جا: دارالکتب اسلامیه.
  • نجفی ایوکی، علی، و کدخدایی، مرضیه‌سادات (1400). مفهوم‌سازیِ کار بیهوده و تصویرسازی از بیهوده‌کاران در نهج‌البلاغه. فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه، 9(36)، 83-99.
  • یوسف‌زاده چوسری، محمدرضا، و زمانیان، عیسی (1403). استخراج نشانگرها و مصادیق مسئولیت‌پذیری اجتماعی در نامة سی‌ویک نهج‌البلاغه. فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه، 12(45)، 29-85.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 21


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب