آمار
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 536 |
| تعداد مقالات | 5,580 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,783,921 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,153,119 |
حافظۀ تصویری در گونۀ سفالی گروس: تداوم فرهنگی بلندمدت در نقوش پیکرهای | ||
| پژوهش های باستان شناسی ایران | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/nb.2026.32586.2856 | ||
| نویسنده | ||
| حسین صدیقیان* | ||
| استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه لرستان | ||
| چکیده | ||
| سفال گروس یکی از منحصربهفردترین سنتهای سفالگری ایران در سدههای پنج تا هفت هجری قمری محسوب میشود. علیرغم غنا و تنوع استثنایی نقوش پیکرهای، تاکنون هیچ پژوهش نظاممندی در مورد این سفال انجام نشده است. این خلأ پژوهشی در حالی است که نقوش پیکرهای سفال گروس اطلاعات ارزشمندی دربارۀ لایههای فرهنگی غرب و شمالغرب ایران و مکانیسمهای تداوم سنتهای تصویری در این منطقه را فراهم میآورند. این پژوهش سه هدف اصلی را دنبال میکند: معرفی و طبقهبندی نظاممند نقوش پیکرهای سفال گروس، تحلیل تطبیقی این نقوش با سنتهای تصویری پیش و پس از اسلام در ایران و منطقه و تفسیر آنها بهعنوان سندی از حافظۀ تصویری جمعی غرب و شمالغرب ایران. پرسش محوری پژوهش این است که چگونه یک سنت سفالگری منطقهای توانسته لایههای فرهنگی چندهزارساله را در خود حفظ و بازتولید کند؟ بر همین اساس روش پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی بوده و دادههای آن بر پایۀ مطالعۀ 85 ظرف کامل سفالی منتخب سبک گروس با نقوش پیکرهای استوار است. برای تحلیل این نقوش نیز از رویکرد ترکیبیِ سه چهارچوب نظری مختلف بهره گرفته شد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که از منظر حافظۀ فرهنگی، نقوش سفال گروس محصول تعامل میان حافظۀ فعال و انباشته هستند که نقوش شاهنامهای و صحنههای اجتماعی و نقوش کهنتری چون زایش را توضیح میدهد. از منظر بقای پس از مرگ تصاویر، فرمهای تصویری کهن انرژی شکلی خود را از فراز گسستهای معنایی حفظ کرده و در بستر دوران اسلامی بازظهور کردهاند. از منظر تاریخ بلندمدت نیز ساختارهای بلندمدت جغرافیایی و فرهنگی زاگرس بستر لازم برای این تداوم را فراهم آوردهاند. رویکرد ترکیبی این مطالعات نشان میدهد که تداوم تصویری در سفال گروس نه آگاهانه بلکه از طریق لایههای عمیق حافظۀ فرهنگی منطقهای بوده است. رویکرد ترکیبی این مطالعات نشان میدهد که تداوم تصویری در سفال گروس نه آگاهانه بلکه از طریق لایههای عمیق حافظۀ فرهنگی منطقهای بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سفال گروس؛ نقوش پیکرهای؛ حافظۀ تصویری؛ تداوم فرهنگی بلندمدت؛ سده پنج تا هفت هجری | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 14 |
||