طاهری, محمد, قره خانی, ناصر. (1404). تحلیل نوآوریهای زبانی و مفهومی در ترجمة انگلیسی نهجالبلاغه اثر طاهره قطبالدین بر اساس نظریة همارزی کارکردی. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 13(49), 93-116. doi: 10.22084/nahj.2026.31176.3204
محمد طاهری; ناصر قره خانی. "تحلیل نوآوریهای زبانی و مفهومی در ترجمة انگلیسی نهجالبلاغه اثر طاهره قطبالدین بر اساس نظریة همارزی کارکردی". پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 13, 49, 1404, 93-116. doi: 10.22084/nahj.2026.31176.3204
طاهری, محمد, قره خانی, ناصر. (1404). 'تحلیل نوآوریهای زبانی و مفهومی در ترجمة انگلیسی نهجالبلاغه اثر طاهره قطبالدین بر اساس نظریة همارزی کارکردی', پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 13(49), pp. 93-116. doi: 10.22084/nahj.2026.31176.3204
طاهری, محمد, قره خانی, ناصر. تحلیل نوآوریهای زبانی و مفهومی در ترجمة انگلیسی نهجالبلاغه اثر طاهره قطبالدین بر اساس نظریة همارزی کارکردی. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 1404; 13(49): 93-116. doi: 10.22084/nahj.2026.31176.3204
تحلیل نوآوریهای زبانی و مفهومی در ترجمة انگلیسی نهجالبلاغه اثر طاهره قطبالدین بر اساس نظریة همارزی کارکردی
1دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
چکیده
ترجمة انگلیسی طاهره قطبالدین از نهجالبلاغه، به دلیل رویکرد آکادمیک و جامع خود، نقطة عطفی در تاریخ ترجمة این اثر و معیاری نوین برای برگردان متون کلاسیک اسلامی محسوب میشود. این پروژه، برخلاف تلاشهای پیشین که عمدتاً بر نسخههای غیرانتقادی تکیه داشتند، بر پایة متن عربی تصحیحشده توسط خود مترجم استوار است. با هدف (اسکوپوس) مشخصاً علمی، این اثر نهجالبلاغه را از متنی عمدتاً دروندینی به یک منبع پژوهشی جهانی تبدیل میکند. موفقیت زبانی این ترجمه در دستیابی به «همارزی کارکردی» نهفته است؛ به این معنا که ریتم، لحن و قدرت عاطفی کلام امام (ع) از طریق بازآفرینی ساختارهای موازی و انتخاب واژگان دقیق، برای خوانندة انگلیسیزبان زنده میشود و از تلطیف استعارههای کوبندة متن اصلی پرهیز میگردد. در بُعد مفهومی، این اثر با ارائة یک دستگاه علمی کامل از پانویسهای تحلیلی که اشارات تاریخی و مفاهیم کلامی را روشن میسازند، و با آشکار ساختن ارتباطات بینامتنی با قرآن، درک عمیقی از مفاهیم بنیادین متن را ممکن ساخته و آن را در گفتوگو با دغدغههای انسان معاصر قرار میدهد. به این ترتیب، این ترجمة ممتاز، ابزاری قدرتمند برای ارتقاء مطالعات شیعی در محافل آکادمیک غرب فراهم آورده و با ارائه چهرهای عقلانی و ادیبانه، گفتمانهای غالباً تقلیلگرایانه در مورد اسلام را به چالش میکشد.
پیرزاده نیکنام، امیره، عسگری، انسیه، و نیکنسب، لیلا (۱۴۰۲). واکاوی ترجمة انگلیسی کنایات نهجالبلاغه؛ تحلیل موردیـموضوعی نفرین و نکوهش. فصلنامة علمی-پژوهشی مطالعات ترجمة قرآن و حدیث، ۱۰ (۱۹)، 270-310.
درخشاننیا، فریدون، و ایمانی، محسن (۱۳۹۶). بررسی تطبیقی ترجمة دو نسخة انگلیسی نهجالبلاغه (ترجمة سید علی رضا و ترجمة پییرماهمد ابراهیم تراست). پژوهشهای ترجمه در زبان و ادبیات عربی، ۳(۱)، ۷۷-۹۸.
راثی تهرانی، حبیب (1403). درنگی بر جدیدترین ترجمة انگلیسی کتاب شریف نهجالبلاغه، نقد ترجمة طاهره قطبالدین؛ استاد دانشکده مطالعات آسیا و خاورمیانه کالج سنتجان دانشگاه آکسفورد. آینة پژوهش، 35(208)، 351-397.
سمنانی جعفرآبادی، زهرا (۱۳۹۴). دیدگاه مترجم: مطالعة موردی ترجمههای انگلیسی نهجالبلاغه. پایاننامة کارشناسی ارشد، رشتة ادبیات انگلیسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی.
فتحی مظفری، رسول، مسبوق، سید مهدی، و قائمی، مرتضی (۱۳۹۶). کاربردشناسی معانی ارجاعی واژگان در فرآیند ترجمة نهجالبلاغه. جستارهای قرآنی و حدیثی مدرس (مطالعات ترجمه قرآن و حدیث سابق)، ۴(۷)، ۹۵-۱۲۳.
قصی حمزه، کاظم (۱۴۰۱). مطالعة تطبیقی راهبردهای شیفت در ترجمههای انگلیسی نهجالبلاغه: مطالعة موردی جملات قصار ۱-۳۰. پایاننامة کارشناسی ارشد، رشتة مترجمی زبان انگلیسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بینالمللی امام رضا (ع).
مسعودی، عبدالهادی، و فلاحزادة ابرقویی، حسین (1392). نقدی بر ترجمة استاد دشتی از حکمتهای نهجالبلاغه. فصلنامة پژوهشنامة نهجالبلاغه، 1(4)، 111-128.
میرزایی، پوران و خاتمی، محسن (1399) نقدی بر ترجمة کنایات در نهجالبلاغه(مطالعة موردی: «لا ابالک و و لا ابا لغیرک»). فصلنامة پژوهشنامة نهجالبلاغه، 8(30)، 113-133.
نیکنسب، لیلا و عسگری، انسیه و نیکنام پیرزاده، امیره (1403). بررسی ترجمة بینامتنیت در متون حدیثی: مطالعة موردی ترجمة انگلیسی نهجالبلاغه. پژوهشنامة علوی، 15(1)، 247-227.
Baker, M., & Malmkjær, K. (1998). Routledge encyclopedia of translation studies. London: Routledge.
Hatim, B., & Munday, J. (2004). Translation: An advanced resource book. Routledge.
Inloes, A. (2024). Nahj al-Balāghah: The wisdom and eloquence of ʿAlī. The Muslim World Book Review, 45(1), 23-26.
Jiang, R. (2023). Advertising Translation in the Perspective of Functional Equivalence Theory. Frontiers in Business, Economics and Management, 8(2), 1-6.
Munday, J. (2001). Introducing Translation Studies: Theories and Applications. London & New York: Routledge.
Nida, E. A. (1964). Toward a Science of Translating: With Special Reference to Bible Translating. Leiden: Brill.
Qutbuddin, T. (2014). Nahj al-Balagha: Selections from the Sermons, Letters, and Sayings of Amir al-Mu'minin Ali ibn Abi Talib. Library of Arabic Literature. New York: New York University Press.
Reiss, K., & Vermeer, H. J. (2014). Towards a general theory of translational action: Skopos theory explained, Translated by Christiane Nord. London: Routledge.
