دانشگاه بوعلی سینا

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات22
تعداد شماره‌ها536
تعداد مقالات5,580
تعداد مشاهده مقاله10,783,914
تعداد دریافت فایل اصل مقاله7,153,117
فلاح تفتی, فاطمه. (1404). رمزگشایی از ادبیات مقاومت: مطالعه نظریه داده بنیاد بر راهبردهای ارتباطی در دعای ۱۴ صحیفه سجادیه. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 5(9), 238-265. doi: 10.22084/dua.2026.31178.1178
فاطمه فلاح تفتی. "رمزگشایی از ادبیات مقاومت: مطالعه نظریه داده بنیاد بر راهبردهای ارتباطی در دعای ۱۴ صحیفه سجادیه". پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 5, 9, 1404, 238-265. doi: 10.22084/dua.2026.31178.1178
فلاح تفتی, فاطمه. (1404). 'رمزگشایی از ادبیات مقاومت: مطالعه نظریه داده بنیاد بر راهبردهای ارتباطی در دعای ۱۴ صحیفه سجادیه', پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 5(9), pp. 238-265. doi: 10.22084/dua.2026.31178.1178
فلاح تفتی, فاطمه. رمزگشایی از ادبیات مقاومت: مطالعه نظریه داده بنیاد بر راهبردهای ارتباطی در دعای ۱۴ صحیفه سجادیه. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 1404; 5(9): 238-265. doi: 10.22084/dua.2026.31178.1178

رمزگشایی از ادبیات مقاومت: مطالعه نظریه داده بنیاد بر راهبردهای ارتباطی در دعای ۱۴ صحیفه سجادیه

دوفصلنامه دعاپژوهی
دوره 5، شماره 9، اسفند 1404، صفحه 238-265    اصل مقاله (1.36 M)
نوع مقاله: علمی- پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/dua.2026.31178.1178
نویسنده
فاطمه فلاح تفتی*
دانشیار گروه فقه و حقوق اسلامی، عضو هیات علمی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
این پژوهش با هدف رمزگشایی از ادبیات مقاومت و استخراج یک نظریه نظام‌مند از راهبردهای ارتباطی در دعای چهاردهم صحیفه سجادیه انجام شده است. این دعا که به دادخواهی مظلومان می‌پردازد، در شرایط خفقان پس از واقعه کربلا، به‌عنوان ابزاری هوشمندانه برای توانمندسازی معنوی و مقابله با ستم به کار رفته است. برای دستیابی به این هدف، از روش کیفی مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد (Grounded Theory) با رویکرد سازنده‌گرای شارمز استفاده شد. متن دعا طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل گردید. تحلیل داده‌ها به شکل‌گیری یک مدل نظری تحت عنوان «دادخواهی توحیدی و توانمندسازی درون‌زا» منجر شد. این مدل نشان می‌دهد که فرایند مقاومت بر «جهان‌بینی توحیدی دادخواهانه» (شرایط علی) استوار است و در مواجهه با «پدیده ظلم و انگیزه ستم» (شرایط زمینه‌ای) فعال می‌شود. مظلوم با به‌کارگیری «راهبردهای دادخواهی معنوی» (پدیده مرکزی) مانند انحصار شکایت به خدا و درخواست مهار ظالم، و هم‌زمان «بازتنظیم درونی و رضایت» (راهبردهای تعاملی)، به «پیامدهای تحول‌آفرین» همچون آرامش روانی، افزایش استقامت و تغییر وضعیت ظلم دست می‌یابد. این پژوهش دعا را نه‌صرفاً یک عمل عبادی، بلکه ابزاری قدرتمند برای احقاق حق و مقاومت اخلاقی معرفی می‌کند.
کلیدواژه‌ها
ادبیات مقاومت؛ صحیفه سجادیه؛ دادخواهی توحیدی؛ توانمندسازی درون‌زا؛ نظریه داده بنیاد؛ ظلم
مراجع
  • قرآن کریم
  • بصیری، محمدصادق. (1384). «طرح و توضیح چند سوال درباره ‌مبانی ادبیات پایداری». نامه ‌پایداری. کرمان: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس.
  • بنیاد دائرة المعارف اسلامی. (1386). دانشنامه جهان اسلام. تهران: بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
  • پیشوایی، مهدی. (1397). سیره پیشوایان. با مقدمه جعفر سبحانی تبریزی. ج. 1. قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام.
  • ترابی، احمد. (1388). امام سجاد علیه السلام جمال نیایشگران. مشهد: آستان قدس رضوی. بنیاد پژوهش‌های اسلامى.
  • جعفریان، رسول. (بی‌تا). حیات فکری و سیاسی امامان شیعه علیهم السلام. انصاریان.
  • حر عاملی، محمدبن حسن. (1409ق). تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. قم: موسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث.
  • رضوانی، روح‌الله. (1391). مبانی کلامی اعجاز قرآن. قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی (ص).
  • سبحانی تبریزی، جعفر و محمدعیسی جعفری. (1378). فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی. ج. 1. قم: توحید.
  • سنگری، محمدرضا. (1383). «ادبیات پایداری» شعر، 39 (12): 45–53.
  • طباطبایی، سید محمدحسین. (1378). شیعه در اسلام. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  • فانون، فرانتس. (1336). دوزخیان روی زمین. با ژان پل سارتر. ترجمة علی شریعتی. اهواز: تلاش.
  • لیتل‌جان، استیفن. (1397). تئوری‌های ارتباطات انسانی. ترجمه‌ علی رستمی. تهران: روزنه.
  • مک‌کوایل، دنیس. (1389). درآمدی بر نظریه ارتباطات جمعی. ترجمه‌ پرویز اجلالی. تهران: انتشارات دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها.
  • نوری، حسین بن محمدتقی. (1408ق). مستدرک الوسائل. قم: مؤسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث.

 

  • Birks, Melanie, and Jane Mills. 2015. Grounded Theory: A Practical Guide. SAGE Publications.
  • Charmaz, Kathy. 2006. Constructing Grounded Theory: A Practical Guide through Qualitative Analysis. SAGE Publications Ltd.
  • Corbin, Juliet, and Anselm Strauss. 2014. Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. SAGE Publications.
  • Frankl, Viktor E. 1984. Mans Search for Meaning. New York: Washington.
  • Glaser, Barney G. 1978. Theoretical Sensitivity: Advances in the Methodology of Grounded Theory. Sociology Press.
  • Lincoln, Yvonna S., and Egon G. Guba. 1985. Naturalistic Inquiry. SAGE.
  • Sharp, Gene. 1973. The Politics of Nonviolent Action. Boston: Porter Sargent.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 47
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 60


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب