| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 536 |
| تعداد مقالات | 5,580 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,785,224 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,154,230 |
از متنی روایی تا کارکردی دعایی: تحلیل فرآیند تبدیل گزاره قرآنی «لا تَخَفْ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ» از زمینه داستانی به ابزاری حِرزی | ||
| دوفصلنامه دعاپژوهی | ||
| دوره 5، شماره 9، اسفند 1404، صفحه 221-237 اصل مقاله (890.17 K) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/dua.2026.30862.1196 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا ملازاده یامچی* 1؛ علی محمدیان2؛ میثم شعیب3 | ||
| 1پژوهشگر پسا دکتری، علوم قرآن وحدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه فقه و حقوق، دانشگاه بزرگمهر قائنات، قائن، ایران | ||
| 3فارغ التحصیل دکتری، گروه فقه وحقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران | ||
| چکیده | ||
| قرآنکریم بهعنوان متن مقدس مسلمانان، در بسترهای فرهنگی و اعتقادی مختلف، کارکردهای نوینی یافته است. یکی از مصادیق شایان توجه این پویایی، تحول کارکردی فراز «لاتَخَفْ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ» (قصص/۲۵) از یک گزاره در بافت روایی داستان حضرت موسی(ع) به ابزاری دعاییحرزی در سنت نیایشی شیعه است. این پژوهش به تبیین چگونگی و چرایی این گذار معنایی میپردازد. ضرورت و اهمیت پژوهش از آن جهت است که علیرغم توجه متون تفسیری به بافت تاریخی آیه و اشاره متون ادعیه بهکاربرد حرزی آن، خلأ پژوهشی در مورد تبیین نظاممند سازوکارهای این تحول به چشم میخورد. در همین راستا، سؤال اصلی جستار حاضر این است که چه ویژگیهای زبانی این گزاره را برای خروج از بافت نخستین و پذیرش کارکردی جدید مستعد ساخته است و این تحول بر چه بستری صورت پذیرفته است؟ در پی پاسخ به این پرسش، پژوهش حاضر با اتخاذ روش تحلیلیتطبیقی، به مقایسه دو گفتمان رواییتفسیری و دعاییتعویذی پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که این تحول، محصول تعامل سه سازوکار اصلی بوده است: ۱. سازوکار زبانی (ایجاز، قطعیت فعل ماضی و عامبودن واژه «الظَّالِمِین») که امکان انتزاع از بافت داستانی و تعمیمپذیری را فراهم کرده است؛ ۲. سازوکار روانشناختی (همذاتپنداری با کهنالگوی موسی(ع) بهعنوان مؤمنی در اوج بیپناهی) که به فرد امکان بازآفرینی تجربه نجات را میدهد؛ ۳. سازوکار اعتقادی (تعمیم سنت نصرت الهی بهعنوان قانونی جاری) که به این کاربست مشروعیت میبخشد. این پژوهش درنهایت نتیجه میگیرد که این دگرگونی، نمونهای روشن از حیات ثانویه متن مقدس در بستر فرهنگ دینی است، اما درعینحال نسبت به خطر تقلیل معنایی و غفلت از پیامهای کنشگرایانه روایت اصلی هشدار میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قرآن کریم؛ تفسیر؛ دعا؛ حرز؛ سوره قصص؛ موسی(ع)؛ تحول کارکردی | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 43 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 44 |
||