دانشگاه بوعلی سینا

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات22
تعداد شماره‌ها536
تعداد مقالات5,580
تعداد مشاهده مقاله10,783,919
تعداد دریافت فایل اصل مقاله7,153,118
بختیاری, عاطفه, صرفی, زهرا. (1404). بررسی الزامات اخلاقی و مدیریتی در مناسبات حاکم و کارگزاران حکومتی با محوریت نامه سوم نهج‌البلاغه و رویکرد تحلیل مضمون. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 13(49), 33-64. doi: 10.22084/nahj.2026.31301.3210
عاطفه بختیاری; زهرا صرفی. "بررسی الزامات اخلاقی و مدیریتی در مناسبات حاکم و کارگزاران حکومتی با محوریت نامه سوم نهج‌البلاغه و رویکرد تحلیل مضمون". پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 13, 49, 1404, 33-64. doi: 10.22084/nahj.2026.31301.3210
بختیاری, عاطفه, صرفی, زهرا. (1404). 'بررسی الزامات اخلاقی و مدیریتی در مناسبات حاکم و کارگزاران حکومتی با محوریت نامه سوم نهج‌البلاغه و رویکرد تحلیل مضمون', پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 13(49), pp. 33-64. doi: 10.22084/nahj.2026.31301.3210
بختیاری, عاطفه, صرفی, زهرا. بررسی الزامات اخلاقی و مدیریتی در مناسبات حاکم و کارگزاران حکومتی با محوریت نامه سوم نهج‌البلاغه و رویکرد تحلیل مضمون. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 1404; 13(49): 33-64. doi: 10.22084/nahj.2026.31301.3210

بررسی الزامات اخلاقی و مدیریتی در مناسبات حاکم و کارگزاران حکومتی با محوریت نامه سوم نهج‌البلاغه و رویکرد تحلیل مضمون

فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه
مقاله 2، دوره 13، شماره 49، خرداد 1404، صفحه 33-64    اصل مقاله (1.89 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/nahj.2026.31301.3210
نویسندگان
عاطفه بختیاری1؛ زهرا صرفی* 2
1دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن‌‌ وحدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2دانشیار گروه علوم قرآن‌‌ وحدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
چکیده
کارآمدی نظام‌های حکومتی، ریشه در عوامل متعددی دارد که یکی از کلیدی‌ترین آن‌ها، توجه به الزامات اخلاقی و مدیریتی در تعاملات میان حاکم و کارگزاران است. این پژوهش با هدف تحلیل و تبیین این الزامات در چارچوب مناسبات حاکم و کارگزاران، به بررسی نامه سوم نهج‌البلاغه با روش تحلیل مضمون و استفاده از نرم‌افزار Excel پرداخته و فرازهای این نامه را مورد واکاوی قرار داده است تا پس از بررسی کمی و کیفی‌ داده‌ها، فراوانی مضامین سازمان دهنده و فراگیر را شناسایی نماید و ضمن کشف زوایای پنهان کلام امام‌علی‌(ع)، الگوی رفتاری ایشان را در مواجهه با تجمل‌گرایی، دنیاطلبی و فساد‌ اخلاقی کارگزاران تبیین کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مضامین فراگیر این نامه به دو دسته‌ی الزامات اخلاقی کارگزار به معنای آن‌چه کارگزار ملزم به رعایت و حفظ آن است و الزامات مدیریتی به معنای اوامر و دستورات برخاسته از جانب حاکم جامعه، تقسیم شده‌اند. این دو دسته به عنوان محورهای بنیادین نامه سوم نهج‌البلاغه نشان‌دهنده یک سیستم تعاملی متوازن و متعادل در حکومت است. در نهایت، الگوی عملی تحلیل الزامات اخلاقی و مدیریتی در مناسبات حاکم و کارگزار با توجه به نامه سوم نهج‌البلاغه ترسیم شده است که می‌تواند به عنوان چارچوبی نظری و کاربردی برای مدیریت حکومتی اسلامی مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
نهج‌البلاغه؛ تحلیل مضمون؛ الزامات مدیریتی؛ الزامات اخلاقی؛ نامه سوم
مراجع
  • قرآن کریم.
  • ابن‌شهرآشوب (1279ق). مناقب‌آل ‌ابی‌طالب. مصحح: آشتیانی، محمدحسین و رسولی، هاشم. ج 2. قم: علامه.
  • استروس، انسلم و کربیت، جولیت (1391). مبانی پژوهش کیفی فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای. ترجمه: ابراهیم افشار. دوم. تهران: نشرنی.
  • بحرانى، ابن‌میثم (1404). شرح نهج‌البلاغه. چ دوم. قم: دفتر نشر الکتاب.
  • بختیاری، عاطفه، دیانی، محمدمهدی و حسینی، سیدحسن (1403). آسیب‌شناسی معنای زندگی توحیدی از منظر نهج‌البلاغه. فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه، 12(45)، 133-156. https://doi.org/10.22084/nahj.2025.29618.3085
  • بیضون، لبیب (1375). تصنیف نهج‌البلاغه. قم: تبلیغات.
  • تمیمی‌آمدی، عبدالواحد بن محمد (1410). غررالحکم و درر الکلم. محقق: مهدی رجایی. دوم. قم: دارالکتاب الاسلامی.
  • جعفر پیشه‌فرد، مصطفی (1386). حکومت علوی و اقدام به اصلاحات اجتماعی، اقتصادی، توسعه. فصلنامه حکومت اسلامی، شماره 18، 56-97.
  • جعفری، محمدتقی (1376). ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  • جوادی‌آملی، عبدالله (1384). تفسیر موضوعی قرآن کریم. ج 11. قم: اسراء.
  • ------------ (1392). تفسیر انسان به انسان. قم: صدرا.
  • حسن‌پور، جمیل و ده‌یادگاری، منوچهر (1388). اخلاق و سیاست از دیدگاه نظریۀ انتقادی. فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، 2(32)، 107-138.
  • حکیمی، محمدرضا و حکیمی، محمد (1380). ترجمه الحیاة. ترجمه: احمد آرام. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  • دشتی، محمد (1389). ترجمه نهج‌البلاغه. قم: انتشارات اشکذر
  • دلشاد تهرانی، مصطفی (1373). سیره نبوی. ج 3 . چاپ اول. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  • رحمانی، عبدالحکیم (1383). دولت پاسخگو در اسلام. مجله معرفت، ش82، 113-120.
  • رحیمیان محقق، عباس (1380). دنیاشناسی و دنیاگرایی در نهج‌البلاغه(گردآوری شده از آثار جوادی‌آملی). تهران: اسراء.
  • رنجبر، مقصود (1387). اخلاق سیاسی از دیدگاه امام‌علی. پژوهشنامه انقلاب اسلامی، 7(15)، 85-118.
  • شرف‌الدین، حسین (1396). ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن. اول. تهران: سازمان انتشارات فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  • شیخ‌زاده، محمد، فقییی، ابوالحسن، عابدی، حسن، و تسلیمی، محمدسعید (1390). تحلیل مضمون و شبکه ‌مضامین. اندیشه مدیریت راهبردی، 2(10)، 151-198.
  • شیخ‌زاده، محمد و بنی‌اسد، رضا (1399). تحلیل مضمون. مفاهیم، رویکردها و کاربردها، تهران: لوگوس.
  • شیخ صدوق (1980م). الامالی. بیروت: الاعلمی.
  • شیخ‌مفید (1377). دفاع از تشیع: بحثهای کلامی‌ شیخ مفید. ترجمه: خوانساری، محمدبن‌حسین. قم: مومنین.
  • کلینی، محمد بن یعقوب(1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  • کوزه کنانى تبریزى، احمدبن عبداللّه (1406). ایقاظ العلماء و تنبیه الامراء. دوم. قم: مکتب الاعلام الاسلامى.
  • لنکرانی، محمدفاضل (1386). آیین کشورداری از دیدگاه امام‌علی‌(ع). قم: نشر فرهنگ.
  • مسعودی، علی‌بن‌حسین (1990). مروج الذهب و معادن الجوهر. دوم. بیروت: دارالعالمی.
  • مطهری، مرتضی (1389). سیری در نهج‌البلاغه. تهران: صدرا.
  • مکارم‌شیرازی، ناصر (1388). پیام امام امیرالمومنین. قم: انتشارات علی‌بن‌ابی‌طالب.
  • الموسوی، السید عباس علی (1418). شرح نهج‌البلاغه. چ 1. بیروت: دارالرسول الاکرم.
  • Attride-Stirling, J. (2001). Thematic Networks: An Analytic Tool for Qualitative Research. Qualitative Research, 1, 385-405. http://dx.doi.org/10.1177/146879410100100307
  •  
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 77
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب