دانشگاه بوعلی سینا

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات22
تعداد شماره‌ها536
تعداد مقالات5,580
تعداد مشاهده مقاله10,783,916
تعداد دریافت فایل اصل مقاله7,153,118
پیرهادی, علی, رستگار, مریم, کیا, فرزانه سادات. (1404). بررسی تطبیقی ویژگی‌های انسان خودشکوفا در نظریه مازلو و مؤلفه‌های انسان کامل در نهج‌البلاغه. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 13(50), -. doi: 10.22084/nahj.2026.31709.3234
علی پیرهادی; مریم رستگار; فرزانه سادات کیا. "بررسی تطبیقی ویژگی‌های انسان خودشکوفا در نظریه مازلو و مؤلفه‌های انسان کامل در نهج‌البلاغه". پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 13, 50, 1404, -. doi: 10.22084/nahj.2026.31709.3234
پیرهادی, علی, رستگار, مریم, کیا, فرزانه سادات. (1404). 'بررسی تطبیقی ویژگی‌های انسان خودشکوفا در نظریه مازلو و مؤلفه‌های انسان کامل در نهج‌البلاغه', پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 13(50), pp. -. doi: 10.22084/nahj.2026.31709.3234
پیرهادی, علی, رستگار, مریم, کیا, فرزانه سادات. بررسی تطبیقی ویژگی‌های انسان خودشکوفا در نظریه مازلو و مؤلفه‌های انسان کامل در نهج‌البلاغه. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 1404; 13(50): -. doi: 10.22084/nahj.2026.31709.3234

بررسی تطبیقی ویژگی‌های انسان خودشکوفا در نظریه مازلو و مؤلفه‌های انسان کامل در نهج‌البلاغه

فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه
مقاله 3، دوره 13، شماره 50، تیر 1404
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/nahj.2026.31709.3234
نویسندگان
علی پیرهادی1؛ مریم رستگار* 1؛ فرزانه سادات کیا2
1استادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2دانشجوی کارشناسی، آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده
نظر به جایگاه محوری انسان در هستی در مکاتب و علوم مختلف و پیچیدگی‌های وجودی او از حیث ابعاد چندگانه و نیازهای متنوع، علیرغم تلاش‌های گسترده نظری، همچنان کاستی‌ها و چالش‌های بنیادینی مشاهده می‌شود که بررسی تطبیقی دیدگاه‌های مختلف را به‌منظور پاسخ‌گویی به مسائل حل‌نشده، ضروری می‌سازد.؛ نظریه خودشکوفایی آبراهام مازلو، با وجود تأثیرگذاری گسترده در روان‌شناسی انسان‌گرا، به سبب انسان‌محوری صرف، فقدان غایت متافیزیکی و ناتوانی در تبیین معنای رنج، شکست و ناامیدی، با چالش‌های بنیادین انسان‌شناختی مواجه‌است. این کاستی‌ها به‌ویژه در تبیین پایداری روانی انسان در شرایط بحران و فشارهای وجودی، برجسته‌ترمی‌شود. این پژوهش با رویکردی میان‌رشته‌ای و بر اساس الگوی تحلیلی برِدی (توصیف، تفسیر، هم‌نهادسازی و مقایسه) انجام شده و داده‌ها از طریق تحلیل محتوای کیفی متون اصلی مازلو و نهج‌البلاغه، با بهره‌گیری از شروح معتبر نهج‌البلاغه، استخراج و کدگذاری شده‌اند. طبق یافته‌ها، هرچند دو دیدگاه در برخی ویژگی‌ها مانند خودآگاهی، حقیقت‌جویی و همدلی مشترکند، اما در انسان‌شناسی علوی این ویژگی‌ها در چارچوبی توحیدی، غایت‌مند و مسئولیت‌محور معنامی‌یابند؛ که به کاهش یأس، احساس شکست، افسردگی و پوچی وجودی می‌انجامد. در مقابل، فقدان پیوند الهی در نظریه مازلو که موجب ناپایداری معنایی و شکنندگی وجودی مفهوم خودشکوفایی می‌شود. نتیجه پژوهش حاکی از جامعیت و کارآمدی مدل علوی و ضرورت بازاندیشی انتقادی در مفهوم خودشکوفایی در روان‌شناسی معاصر است.
 
کلیدواژه‌ها
انسان کامل؛ انسان خودشکوفا؛ امام‌علی(ع)؛ نهج‌البلاغه؛ مازلو؛ روان‌شناسی انسان‌گرا
مراجع
  • قرآن‌کریم.
  • رضایی هفتادر، حسن، نصیریان، صفر، و ریاحی مهر، باقر (1397). بررسی تحول روانی انسان از منظر معارف اسلامی با تأکید بر نهج‌البلاغه. پژوهشنامه نهج‌البلاغه، 6(22)، 19-37.
  • رضی، سید شریف (1401). نهج‌البلاغه، تهران: پیام عدالت.
  • سیاسی، علی‌اکبر (1390). نظریه‌های شخصیت یا مکاتب روان‌شناسی، تهران: دانشگاه تهران.
  • سیف، علی‌اکبر (1390). روا‌‌ن‌شناسی پرورشی نوین. تهران: دوران.
  • شاملو، سعید (1390). مکتب‌ها و نظریه‌ها در روا‌‌‌ن‌شناسی شخصیت. تهران: رشد.
  • شولتز، دوان. پی و سیدنی الن شولتز (1378). تاریخ روان‌شناسی نوین. ترجمۀ علی اکبر سیف و همکاران. تهران: دوران.
  • دبستانی، ر.‌السادات.(۱۳۹۷). بررسی ویژگی‌های انسان تکامل‌یافته از دیدگاه امام‌علی(ع) در نهج‌البلاغه و روان‌شناسی مازلو(پایان‌نامه کارشناسی ارشد).
  • طباطبایی، محمد حسین (1374). تفسیرالمیزان، ترجمه محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  • فیست، جس، گریگوری جی‌فیست، تامی آن رابرتس. (1390). نظریه‌های شخصیت، ترجمه یحیی سیدمحمدی. تهران: روان.
  • مازلو، آبراهام (1369). انگیزش و شخصیت. ترجمۀ احمد رضوانی. مشهد: آستان قدس رضوی.
  • -------- (1366). روان‌شناسی شخصیت سالم. ترجمه شیوا رویگریان. تهران: هدف.
  • -------- (1387). مذاهب، ارزش‌ها و تجربه‌های والا. ترجمه علی‌اکبر شاملو،، تهران: آگه.
  • محققی، حسین، و صحابت انور، سعید (1396). روابط اجتماعی و اخلاق از دیدگاه حضرت علی(ع) در نهج‌البلاغه. فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه، 5(18)، 15-31.
  • مطهری، مرتضی (1373). انسان کامل. تهران: صدرا.
  • ----------- (1389). سیری در نهج‌البلاغه، تهران: صدرا.
  • موسوی بفرویی، 1403). واکاوی میدان‌های معنایی و هم‌آیندهای واژه «انسان» در نهج‌البلاغه: رویکرد پیکره‌بنیاد. فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، 12(48)، 94-119.
  • میری، سیدمحمدحسین، و خادمی افضل، فضل‌الله ‌(۱۳۹۸). بررسی و نقد دیدگاه آبراهام مازلو در مورد خودشکوفایی با تأکید بر منابع اسلامی. مطالعات تطبیقی قرآن‌پژوهی، ۴(۷)، ۵۷-۷۸.
  • مروتی، سهراب، و یعقوبی، مینا ‌(۱۳۸۹). نقد و بررسی نظریة انسان‌شناسانه مازلو با رویکردی بر آیات قرآن‌کریم. مطالعات قرآن و حدیث، ۴(۱)، ۷۷-۹۲. https://doi.org/30497/quran.2011.987
  • محمدی آشنانی، علی، و همتیان نجف‌آبادی، محدثه ‌(۱۳۹۶). بررسی تطبیقی دیدگاه انسان خودشکوفا از دیدگاه قرآن‌کریم و روان‌شناسی انسان‌گرا با تأکید بر مدل آبراهام مازلو. مطالعات تطبیقی قرآن‌پژوهی، ۴(۲)، ۵۵–۸۰.
  • نسیمی، سیدعقیل و کرامتی، معصومه (1404). همگرایی حکمت‌علوی و دانش‌پزشکی و روانشناسی در ارتقای مهارت کنترل خشم: بازخوانی آموزه‌های نهج‌البلاغه و دستاوردهای پزشکی به مقوله خشم: رویکردی جامع و میان‌رشته‌ای". پژوهشنامه نهج‌البلاغه، انتشار آنلاین.
  • یعقوبی، ابوالقاسم. و عروتی موفق، اکبر. و نادری پور، حسین (1399). واکاوی مفهوم خرد و ویژگی‌های افراد خردمند در پرتو نهج‌البلاغه". پژوهشنامه نهج البلاغه، 8(32)، 121-141.
  • Maslow, A. H.(1954). Motivation and Personality. New York, NY: Harper & Row.
 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 56


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب