دانشگاه بوعلی سینا

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات22
تعداد شماره‌ها536
تعداد مقالات5,580
تعداد مشاهده مقاله10,783,922
تعداد دریافت فایل اصل مقاله7,153,119
قاسمی, الهام, ربانی خواه, احمد, محبی فر, عباسعلی. (1403). گونه‌شناسی شیوه رویارویی امام علی(ع) با اعتراضات مردمی و مخالفان حکومت. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 12(48), 23-46. doi: 10.22084/nahj.2025.31558.3223
الهام قاسمی; احمد ربانی خواه; عباسعلی محبی فر. "گونه‌شناسی شیوه رویارویی امام علی(ع) با اعتراضات مردمی و مخالفان حکومت". پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 12, 48, 1403, 23-46. doi: 10.22084/nahj.2025.31558.3223
قاسمی, الهام, ربانی خواه, احمد, محبی فر, عباسعلی. (1403). 'گونه‌شناسی شیوه رویارویی امام علی(ع) با اعتراضات مردمی و مخالفان حکومت', پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 12(48), pp. 23-46. doi: 10.22084/nahj.2025.31558.3223
قاسمی, الهام, ربانی خواه, احمد, محبی فر, عباسعلی. گونه‌شناسی شیوه رویارویی امام علی(ع) با اعتراضات مردمی و مخالفان حکومت. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 1403; 12(48): 23-46. doi: 10.22084/nahj.2025.31558.3223

گونه‌شناسی شیوه رویارویی امام علی(ع) با اعتراضات مردمی و مخالفان حکومت

فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه
مقاله 2، دوره 12، شماره 48، اسفند 1403، صفحه 23-46    اصل مقاله (739.31 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/nahj.2025.31558.3223
نویسندگان
الهام قاسمی1؛ احمد ربانی خواه* 2؛ عباسعلی محبی فر3
1کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران
3استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام‌نور، تهران ایران
چکیده
در حکومت امام علی(ع)، اعتراضات، مخالفت‌ها و بحران‌های سیاسی و اجتماعی به وجود آمده است که بررسی آنها رهاوردهای عملی در حوزه مدیریتی و حکمرانی به همراه دارد. حکمرانی امیرمومنان با وجود بیعت گسترده اولیه، خیلی زود با اعتراضات بنیانی مبتنی بر دنیا طلبی، کینه‌های دیرین، اختلافات قبایلی و عدالت ستیزی مواجه شد. مدیریت بحران‌، مواجهه هوشمندانه و اخلاق‌مدارانه امام(ع) با مخالفت‌ها و اعتراضات، این دوره را متمایز می‌کند. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و به شیوه تحلیل محتوا، بر آن است تا گونه‌های مختلف رویارویی امام (ع) با مخالفان و معترضان را بررسی و راهکارهای مناسبی با محوریت آموزه‌های نهج‌البلاغه ارائه کند. یافته‌های پژوهش گویای آن است که امام علی (ع) مخالفت‌ها را نه با سرکوب و خشونت کور، بلکه با حفظ اصول اسلامی، اخلاق علوی و تدبیر سیاسی پاسخ داده و راهکارهایی برای مهار بحران‌ها، پاسخ به شبهات، اصلاح اجتماعی، تقویت مشروعیت حکومت و حتی اصلاح مخالفان ارائه می‌دهد. امام الگویی تمام عیار از سیاست مبتنی بر حق‌مداری، صبر، گفتگو، جدیت در اجرای عدالت، و رعایت حقوق مخالفان را در رویارویی با مخالفت‌ها و اعتراضات عمومی آن زمان به ظهور رسانید که امروز نیز می‌تواند الگویی عملی برای حکومت‌داری مبتنی بر عدالت و اخلاق باشد.
کلیدواژه‌ها
حکمرانی عادلانه؛ تصمیم‌گیری در حکمرانی؛ رویارویی با مخالفان؛ روایت‌شناسی تاریخی- اخلاقی؛ رعایت حقوق
مراجع
  • قرآن کریم.
  • نهج‌البلاغه (بی­تا). تحقیق: صبحی صالح. قم. دار الهجرة.
  • ابن‌ابی‌الحدید، عبدالحمید (1404ق). شرح نهج‌البلاغة. تصحیح محمدابوالفضل ابراهیم، قم: کتابخانه آیت‌‌الله مرعشی نجفی.
  • ابن‌اثیر، عزالدین‌ابی‌الحسن (2012). الکامل فی التاریخ. تحقیق عمر عبدالسلام تدمری، بیروت: دارالکتاب العربی.
  • ابن‌خلدون، عبدالرحمان‌بن‌محمد (1383). العبر. ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  • ابن‌اعثم الکوفی (۱۴۰۶ق). الفتوح. بیروت: دارالکتب العلمیة.
  • ابن‌کثیر، ابوالفداء الحافظ (1413). البدایه و النهایه. بیروت: مکتبه المعارف.
  • ابن‌قتیبه دینوری، عبدالله‌بن‌مسلم (۱۴۱۰/۱۹۹۰ق). الإمامة و السیاسة المعروف بتاریخ الخلفاء، تحقیق: علی شیری، چاپ اول، بیروت: دارالأضواء.
  • ابوحنیفه دینوری، احمدبن داوود (1960م). اخبارالطوال. تحقیق عبدالمنعم عامره. قاهره.
  • بحرالعلومی، نصیبه‌السادات، رضی بهابادی، بی‌بی سادات، و عترت‌دوست، محمد (1402). تبیین ساختار هندسی مضامین سخنان علوی در مواجهه با خوارج، پس از جنگ نهروان. فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه، سال یازدهم، شماره 44، 81-106. https://doi.org/22084/nahj.2024.29639.3089
  • بهبودی، محمدباقر (۱۳۷۹). سیره علوی فصلی از تاریخ اسلام. چاپ اول، تهران: خانه اندیشه جوان.
  • بهروزی لک، غلامرضا و کفیلی، رضا (1401). راهکارهای مواجهه با مخالفان سیاسی در حکومت اسلامی، فصلنامه علمی - پژوهشی سیاست متعالیه، سال 10، شماره 38، 57-41. https://doi.org/10.22034/sm.2022.529541.1697
  • پورمحمد، معصومه (1403). بررسی تاثیر فرهنگ سازمانی و رهبری تعامل‌گرا بر عملکرد سازمانی با نقش میانجی پذیرش تکنولوژی و ظرفیت و فرآیند مدیریت دانش (مورد مطالعه: بیمارستان بانک ملی ایران)، ششمین همایش بین المللی پژوهش‌های شاخص در مدیریت، حسابداری، بانکداری و اقتصاد، مشهد.
  • پیشوایی، سیدمهدی (۱۳۹۳). تاریخ اسلام از سقیفه تا کربلا. قم: معارف.
  • جرداق، جرج (1379ش). امام علی(ع) صدای عدالت انسانی. تهران: نشر سوره.
  • جعفریان، رسول (1391). تاریخ و سیره سیاسی امیر مؤمنان علی‌بن‌ابی‌طالب. قم: دلیل ما.
  • ---------- (1391). گزیده حیات سیاسی و فکری امامان شیعه. قم: معارف.
  • حمیدیان، حمید، میرجلیلی، علی‌محمد، و جعفری، امین‌الله (1400). جریان‌‌شناسی ناکثین با تأکید بر نهج‌البلاغه. فصلنامه پژوهش‌های نهج‌البلاغه، 20(1)، 57-72.
  • دلشاد تهرانی، مصطفی (۱۳۹۲). لوح بینایی. تهران: دریا.
  • -------------- (۱۳۹۱). رخساره خورشید: سیره امام علی در نهج‌البلاغه. چ اول، تهران: دریا.
  • رفعت، محسن و سروریان، حمیدرضا (۱۴۰۰). رفتارشناسی تحلیلی از رهبری اخلاق مدارانه امام علی (ع) (مطالعه موردی دوران غارات). فصلنامه علمی نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، ۱۱(۱)، 191-217. https://doi.org/10.22059/jstmt.2021.318445.1439
  • رفعت، محسن و مسعودیان، مصطفی (۱۳۹۸). رفتارشناسی رهبری اخلاق‌مدارانه امام علی(ع) در جنگ در پرتو آموزه‌های نهج البلاغة (مطالعه موردی: جنگ صفین). پژوهش‌نامه علوی، ۱۰(۱۹)، 158-180. https://doi.org/10.30465/alavi.2019.4847
  • سبط ابن‌جوزی، شمس‌الدین‌ابی‌یوسف (1434ق). مرآه الزمان فی تواریخ الاعیان. تحقیق عمار ریحاوی، دمشق: دارالرساله العالمیه.
  • سپهر، میرزامحمدتقی‌خان (۱۳۴۲). ناسخ التواریخ. تهران: مطبوعات دینی.
  • شهیدی، سیدجعفر (۱۳۷۷). زندگانی امیرالمومنین(علی از زبان علی). تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  • طبرسی، احمدبن‌علی (۱۴۲۴ق). الاحتجاج. قم: سازمان اوقاف و امور خیریه، انتشارات اسوه.
  • طبری، محمدبن‌جریر (1387ق). تاریخ الطبری. تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم. بیروت: دارالتراث.
  • عزیزی، ستار (1399). مطالعه تطبیقی توسل به زور ابتدایی علیه شورشیان در عملکرد امام علی (ع) و نظام حقوق بین‌الملل. فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه، سال هشتم، شماره 29، 101-116. https://doi.org/10.22084/nahj.2019.20001.2355
  • فرخی، میثم و احمدی، بتول (۱۳۹۶). الگوی ارتباط با مخالفان در دوران حکومت امام علی(ع) (مطالعه موردی خطبه‌ها و نامه‌های نهج‌البلاغه)، پژوهش‌نامه علوی، ۸(۱۶)، ۱۲۳-۱۴۸.
  • کلینى، محمدبن‌یعقوب‏ (1407ق). الکافی. تصحیح: علی‌اکبر غفارى و محمد آخوندى، تهران: دارالکتب‌الإسلامیة.
  • مجلسی، محمدباقر (1362). بحارالانوار. چ 4، تهران: دارالکتب الاسلامیة.
  • مطهری، مرتضی (۱۳۸۶)، مجموعه آثار استاد شهید مطهری. تهران: صدرا.
  • مسعودی، علی‌بن‌حسین (1421). مروج الذهب و معادن الجوهر. قم: موسسه دارالهجره.
  • موسوی، زهرا، کریمی، امین و تهمتن، امیرمحمد (1396). کاربست علوم رفتاری در سیاستگذاری عمومی، اولین کنفرانس حکمرانی و سیاستگذاری عمومی. تهران.
  • منتظرالقائم، اصغر (۱۳۸۹). تاریخ امامت. قم: معارف.
  • المنقری، نصربن مزاحم (۱۳۸۲ق). وقعة صفین. تحقیق عبدالسلام هارون، قاهره.
  • نورمحمدی، مهدی (۱۳۹۲). رفتارشناسی امام علی(ع) در برابر مخالفان. فصلنامه ره توشه، شماره 88، 217-228.
  • نویری، شهاب‌الدین احمد (بی‌تا). نهایه الارب فی فنون الادب. تحقیق عماد علی حمزه، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  • یعقوبی، احمد بن أبی‌یعقوب بن‌جعفر بن وهب واضح (بی‌تا). تاریخ الیعقوبی، بیروت: دارصادر.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 92
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 29


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب