دانشگاه بوعلی سینا

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات22
تعداد شماره‌ها536
تعداد مقالات5,580
تعداد مشاهده مقاله10,783,914
تعداد دریافت فایل اصل مقاله7,153,117
حسینی نیا, سید محمدرضا, دژپسند, عاطفه. (1404). تبیین مولفه های تربیتی توبه با محوریت مناجات تائبین در دعای خمسه عشر. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 5(9), 159-178. doi: 10.22084/dua.2026.31337.1188
سید محمدرضا حسینی نیا; عاطفه دژپسند. "تبیین مولفه های تربیتی توبه با محوریت مناجات تائبین در دعای خمسه عشر". پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 5, 9, 1404, 159-178. doi: 10.22084/dua.2026.31337.1188
حسینی نیا, سید محمدرضا, دژپسند, عاطفه. (1404). 'تبیین مولفه های تربیتی توبه با محوریت مناجات تائبین در دعای خمسه عشر', پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 5(9), pp. 159-178. doi: 10.22084/dua.2026.31337.1188
حسینی نیا, سید محمدرضا, دژپسند, عاطفه. تبیین مولفه های تربیتی توبه با محوریت مناجات تائبین در دعای خمسه عشر. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 1404; 5(9): 159-178. doi: 10.22084/dua.2026.31337.1188

تبیین مولفه های تربیتی توبه با محوریت مناجات تائبین در دعای خمسه عشر

دوفصلنامه دعاپژوهی
دوره 5، شماره 9، اسفند 1404، صفحه 159-178    اصل مقاله (974.19 K)
نوع مقاله: علمی- پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/dua.2026.31337.1188
نویسندگان
سید محمدرضا حسینی نیا* 1؛ عاطفه دژپسند2
1دانشیار علوم قرآن وحدیث، دانشکده الهیات ومعارف اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
2دانشجوی دکترا علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تحلیل مؤلفه‌های تربیتی توبه در مناجات تائبین از مناجات خمسه‌عشر امام سجاد(ع) و با روش توصیفی‌تحلیلی و استناد به آیات قرآن، روایات و تفاسیر معتبر انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد مناجات تائبین فراتر از متنی عبادی، الگویی نظام‌مند برای تربیت نفس ارائه می‌دهد که بر پنج مؤلفه‌ کلیدی استوار است: 1- تزکیه نفس از طریق خودآگاهی 2-تحول عاطفی مبتنی بر پشیمانی سازنده  3-تقویت ایمان و امید به رحمت الهی به‌عنوان محرک رشد معنوی 4-ارتقای معرفت الهی از طریق توسل به اسما و صفات خداوند 5- تعهد عملی به تغییر سبک زندگی با جبران گذشته. این مناجات با گفتمان دیالکتیکی «اعتراف-امیدواری»، رابطه عبد و رب را در مسیر توبه‌پذیری بازسازی می‌کند و با تکیه بر آموزه‌های قرآنی و روایی، نقش تربیتی توبه را در این مناجات برجسته می سازد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که مناجات تائبین به‌عنوان قلب دعای خمسه‌عشر، نه‌تنها الگویی برای تربیت دینی است، بلکه راهکاری عملی برای مقابله با بحران های اخلاقی عصر حاضر محسوب می‌شود.
کلیدواژه‌ها
کلیدواژه ها: توبه؛ تربیت دینی؛ مناجات تائبین؛ دعای خمسه عشر؛ امام سجاد(ع(
مراجع
  • قرآن کریم
  • ابن بابویه، شیخ صدوق. (1418). الهدایه فی الاصول و الفروع. چاپ اول. قم: موسسه امام هادی علیه السلام.
  • ابن طاووس، علی بن موسی. (1411). مهج الدعوات و منهج العبادات. محقق‌/‌مصحح: کرمانی، ابو‌طالب و محمد حسن. قم: دارالذخائر.
  • ابن فارس، احمد. (۱۲۰۴ هـ ق). معجم مقاییس اللغه. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
  • ابن منظور، محمد بن محمد بن مکرم. (1414ه ق). لسان العرب. بیروت: نشر دارصادر.
  • آستان قدس رضوی. (1388ه ش؛ 1443ه ق). بنیاد پژوهش‌های اسلامی. مشهد مقدس، ایران.
  • برسی، حافظ. (1422). مشارق الانوار فی اسرار امیرالمومنین علیه السلام. محقق: عاشور، علی. بیروت.
  • تمیمی­آمدی، عبدالواحدبنمحمد.(1410). غررالحکم و دررالکلم. مصحح:رجائی،سیدمهدی. قم:دارالکتاب­الاسلامی.
  • تهرانی، آقابزرگ. (1403). الذریعه الی تصانیف الشیعه. چاپ اول. بیروت: دارالاضوا.
  • حداد عادل، غلام‌علی؛ میرسلیم، مصطفی. (1375). دانشنامه جهان اسلام. تهران: بنیاد دائره المعارف اسلامی.
  • حرعاملی، محمدبن­الحسن. (1421). الصحیفه السجادیه الثانیه. تحقیق: فارس، حسون کریم. قم: موسسه المعارف­الاسلامیه.
  • ----------------. (1409). وسائل الشیعه. چاپ اول. قم: موسسه آل البیت علیهم السلام.
  • داودی، محمد. (1380). سیره تربیتی پیامبر (ص) و اهل بیت (ع). قم : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
  • دلشادتهرانی، مصطفی. (1382). سیری در تربیت اسلامی. تهران: نشر دریا.
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1412ه ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: نشر دار القلم.
  • رسولی محلاتی، سیدهاشم. (1368). کیفر گناه و آثار و عواقب آن. چاپ دهم. دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  • ری شهری، محمدالمحمد. (1403-1405). میزان الحکمه. قم: مرکز النشر: مرکز الاعلام الاسلامی.
  • زمخشری، محمود بن عمر. (1407 ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دار الکتاب العربی.
  • سیاح، احمد. (۱۳۸۳ه ش). فرهنگ بزرگ جامع نوین. تهران : اسلام.
  • صاحب، اسماعیل بن عباد. (1414ه ق). المحیط فی اللغة. بیروت: نشر عالم الکتب.
  • طباطبایی قمی، سید تقی. (1423). الدلائل فی شرح منتخب المسائل. چاپ اول. قم: کتابفروشی محلاتی.
  • طباطبایی، محمدحسین. (1352). المیزان فی تفسیر القرآن. مترجم: موسوی­همدانی، سیدمحمدباقر. چاپ سوم. بیروت: لبنان.
  • طبرسی، فضل بن حسن. (1360). مجمع البیان. تحقیق: رضا ستوده. تهران: انتشارات فراهانی.
  • طریحی، فخرالدین. (۱۳۷5 هـ­ق). مجمع­البحرین. تحقیق: سیداحمدخمینی، چاپ­سوم، تهران: کتاب­فروشی مرتضوی.
  • العسکری،ابوهلال­حسن­بن­عبدالله. (1412ق). معجم­الفروق­اللغویة. محقق:شیخ­بیت­الله­بیات. قم:موسسه­النشرالاسلامی.
  • فراهیدی، خلیل بن احمد. (1410ه ق). العین. چاپ دوم، قم: انتشارات هجرت.
  • فیض الاسلام اصفهانی، علی نقی. (1365 ق). نهج البلاغه. تهران: چاپخانه سپهر.
  • قرشی بنایی، علی اکبر. (1371). قاموس القران. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  • کارل، الکسیس. (1348). انسان موجودی ناشناخته. ترجمه: دبیری، پرویز. چاپ پنجم. اصفهان: انتشارات تأیید.
  • کاشانی، ملا فتح الله. ( ۱۳۳۶ هـ.ش ). تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین. تهران:کتاب‌فروشی محمد حسن علمی.
  • کبیرمدنی شیرازی، سیدعلی‌خان بن‌احمد. (1409). ریاض‌السالکین فی شرح صحیفه الساجدین. محقق: حسینی امینی، محسن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  • کلینی، محمدبن یعقوب. (1365ه ش). الکافی. تحقیق: علی اکبر غفاری. چاپ چهارم. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  • گنابادی، سلطان محمد. ( 1408هـ.ق ). تفسیر بیان السعاده من مقامات العباده. چاپ دوم. بیروت : مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
  • ماهنامه معرفت علمی ترویجی. (‌1370). قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  • مجلسی، محمد باقر. (1403 ق). بحار الانوار. تحقیق: یحیی عابدی. چاپ دوم. بیروت: موسسه الوفاء.
  • مرادی، محمد، و مهرعلیان گورتانی، هاجر. (1400). «نمادهای اخلاقی در مناجات خمس عشر امام سجاد علیه السلام». کنفرانس ملی مدیریت، اقتصاد و علوم اسلامی. https://sid.ir/paper/900757/fa
  • مصباح، محمد‌تقی. (1388). «در جستجوی رحمت الهی(1)». ماهنامه معرفت. شماره 145، ص2.
  • مصطفوی، حسن. (1430ق). التحقیق فى کلمات القرآن الکریم. قاهره: دارالکتب العلمیه.
  • مطهری، مرتضی.(1390). یادداشت‌ها. انتشارات صدرا.
  • مظفری، محمد؛ جمشیدی، سعید. (1383). اسیران و جانبازان کربلا. قم: نشر فراز اندیشه.
  • منصوری لاریجانی. (1383). شرح مناجات خمسه‌عشر.تهران: خلیلیان.
  • مهریزی، مهدی. (1390). حدیث‌پژوهی. مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، قم: سازمان چاپ و نشر.
  • وحید پرویزی، (1401). «تبیین مقاصد تربیت اخلاقی در مناجات خمسه‌عشر». نشریه پژوهش‌های مدیریت در جهان اسلام، 4(13)، 85-102. com/p2682649
  • رضوانی، سیده زینب، (1397). «بررسی مؤلفه‌‌های نظام تعلیم وتربیت». چهارمین کنگره بین المللی فرهنگ و اندیشه دینی. قم،https://civilica.com/doc/778199
  • حق‌شناس، علی‌محمد و همکاران. (‌۱۳۸۳). فرهنگ معاصر هزاره انگلیسی‌-فارسی. تهران، فرهنگ معاصر.
  • خمینی، روح الله. (1392). شرح چهل حدیث. تهران: موسسه تنظیم و نشرآثار امام خمینی(ره)


    REFERENCES

    • The Holy Qur’an
    • Tamimi Amadi, Abd al-Wahid. (1403 AH). Ghurar al-Hikam wa Durar al-Kalam. Edited by: Sayyid Mahdi Raja’i. Qom: Dar al-Kitab al-Islami.
    • Hurr al-Amili, Muhammad ibn Hasan. (1421 AH). Al-Sahifa al-Thaniya al-Sajjadiyya. Edited by: Hassoun Karim Faris. Qom: Mu’assasat al-Ma’arif al-Islamiyya.
    • Raghib al-Isfahani, Husayn ibn Muhammad. (1422 AH). Al-Mufradat fi Gharib al-Qur’an. Beirut: Dar al-Qalam.
    • Tabataba’i, Sayyid Muhammad Husayn. (1374 SH). Al-Mizan fi Tafsir al-Qur’an. Qom: Daftar Intisharat Islami.
    • Kulayni, Muhammad ibn Ya’qub. (1365 SH). Al-Kafi. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah.
    • , Majlisi Muhammad Baqir. (1403 AH). Bihar al-Anwar. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-Arabi.
    • Mesbah Yazdi, Muhammad Taqi. (1388 SH). “In Search of Divine Mercy” (Dar Josteju-ye Rahmat-e Elahi). Ma’rifat Monthly, Issues 135 and 146.
    • Motahhari, Morteza. (1390). Piramun-e Jumhuri-ye Islami (On the Islamic Republic). Tehran: Sadra Publications.
    • Mansouri Larijani. (1383 SH). Sharh-e Munajat-e Khamsah Ashar (Commentary on the Fifteen Supplications). Tehran: Khalilian.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 76
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 38


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب