آمار
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 536 |
| تعداد مقالات | 5,580 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,785,003 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,153,834 |
مقاومت سیاسی بهمثابه حق بنیادین در حقوق اساسی اسلامی؛ واکاوی یک ابهام نظری | ||
| دوفصلنامه علمی رویکردهای حقوق سیاسی | ||
| دوره 3، شماره 1، شهریور 1404، صفحه 63-80 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/qjpla.2026.32136.1040 | ||
| نویسنده | ||
| حمید شاکری* | ||
| استادیارگروه حقوق، واحد دشتستان، دانشگاه آزاد اسلامی، برازجان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسأله«مقاومت سیاسی»در اندیشه اسلامی عمدتاً در قالب مفاهیمی چون تکلیف شرعی،جهاد، امر به معروف و نهی از منکر یا مقابله با ظلم صورتبندی شده و کمتر بهمثابه یک«حق بنیادین»با آثار حقوق اساسی تحلیل شده است. این وضعیت موجب بروز ابهامی نظری در نسبت میان مقاومت،نظم حقوقی و اقتدار سیاسی در حقوقاساسی اسلامی شدهاست؛ابهامی که پیامدهای مهمی برای نظریه حقوق سیاسی و نهادهای تضمینکننده حقوق بنیادین دارد.پرسش اصلی پژوهش آن است که آیا میتوان مقاومت سیاسی را در چارچوب حقوق اساسی اسلامی بهعنوان یک حق بنیادین بازسازی کرد،و در صورت امکان، حدود و شاخصهای حقوقی آن چیست؟ فرضیه پژوهش بر این است که عدم تمایز مفهومی میان«تکلیف مقاومت»و«حق مقاومت»سبب شدهاست حقوق اساسی اسلامی فاقد صورتبندی روشن از مقاومت سیاسی بهعنوان حق شود،در حالی که با بازخوانی مبانی فلسفه حقوق عمومی اسلامی، امکان نظری این بازسازی وجود دارد.روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تحلیل مفهومی،منابع فقهی–حقوقی و نظریههای حقوق اساسی است.یافتههای پژوهش نشان میدهد که مقاومت سیاسی در اندیشه اسلامی واجد ظرفیت تبدیلشدن به یک حق بنیادین است،مشروط بر آنکه از سطح اخلاقی و تکلیفی ارتقا یافته و در نسبت دقیق با نظم عمومی،مشروعیت قدرت و کارکرد نهادهای حقوق اساسی بازتعریف شود.نتیجه پژوهش آن است که شناسایی مقاومت سیاسی بهمثابه حق بنیادین،نهتنها با مبانی حقوق اساسی اسلامی تعارض ندارد،بلکه میتواند به غنای نظری حقوق سیاسی اسلامی و شفافسازی نسبت شهروند،حاکمیت و قانون اساسی کمک کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مقاومت سیاسی؛ حقوق بنیادین؛ حقوق اساسی اسلامی؛ حقوق عمومی؛ نظم سیاسی؛ مشروعیت قدرت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,644 |
||