دانشگاه بوعلی سینا

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات22
تعداد شماره‌ها523
تعداد مقالات5,427
تعداد مشاهده مقاله10,623,942
تعداد دریافت فایل اصل مقاله7,061,396
ناظمیان, رضا, محمدی, سمیه. (1404). کاوش مفهوم شناختی عشق در بستر غیر ادبی زبان‌های فارسی و عربی. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 15(30), 167-193. doi: 10.22084/rjhll.2025.30385.2357
رضا ناظمیان; سمیه محمدی. "کاوش مفهوم شناختی عشق در بستر غیر ادبی زبان‌های فارسی و عربی". پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 15, 30, 1404, 167-193. doi: 10.22084/rjhll.2025.30385.2357
ناظمیان, رضا, محمدی, سمیه. (1404). 'کاوش مفهوم شناختی عشق در بستر غیر ادبی زبان‌های فارسی و عربی', پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 15(30), pp. 167-193. doi: 10.22084/rjhll.2025.30385.2357
ناظمیان, رضا, محمدی, سمیه. کاوش مفهوم شناختی عشق در بستر غیر ادبی زبان‌های فارسی و عربی. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 1404; 15(30): 167-193. doi: 10.22084/rjhll.2025.30385.2357

کاوش مفهوم شناختی عشق در بستر غیر ادبی زبان‌های فارسی و عربی

پژوهش های زبان شناسی تطبیقی
دوره 15، شماره 30، دی 1404، صفحه 167-193    اصل مقاله (1.5 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/rjhll.2025.30385.2357
نویسندگان
رضا ناظمیان1؛ سمیه محمدی* 2
1استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
2دکترای زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر با رویکرد شناختی به مفهوم عشق و تعابیر آن در بخش همگانی و غیر ادبیِ زبان‌های فارسی و عربی می­‌پردازد با این هدف که مشخص نماید بازنمایی­‌های عشق در این بخش به چه صورت است و تا چه اندازه استعاری است. بررسی داده‌­ها، نشان از آن دارد که سهم استعاره­‌های عشق از زبان رایج و عادیِ روزمره برخلاف دیگر مفاهیم احساسی نظیر خشم، ترس، غم و شادی که عمدتا استعاری­ اند، چندان نیست. علت می‌تواند این باشد که احساسات مذکور در انجام تکالیف اصلی زندگی لازم و اجتناب­ ناپذیر­ند و به­ صورت روزمره تجربه می‌­شوند؛ به ­تعبیری جزو سازوکار بقای انسان به­ شمار می ­آیند؛ ولی عشق تجربه‌­­ای همه ­شمول و ناگزیر نیست و این ویژگی آن در زبان نیز انعکاس یافته است طوری‌­که عشق، بیشتر واقعیتی ادبی و خیال­ انگیز پیدا کرده تا معمول و متعارف؛ بنابراین عشق بیشترِ ساختار خود را در بخش ادبی و دریافت‌­های ذوقی زبان می­ یابد و فهم و بیان آن چندان با استعاره ­های رایج و روزمره‌ای که با آنها زندگی می­‌کنیم، صورت نمی‌پذیرد و به ­همین خاطر است که برای شناخت این مفهوم در یک زبان/ها، ناخودآگاه به سراغ شعر و داستان های عاشقانه یا همان ادبیات زبان موردنظر می‌­رویم. روش انجام این تحقیق، توصیفی- تحلیلی و روش تحلیل به­ صورت معناشناسیِ شناختی است. بررسی داده ­های این پژوهش، نشان می­‌دهد که نیرو (جاذبة معشوق و قدرت عشق)، مسابقه (هم­‌آوردی طرفین)، جهت (پیرو شدن عاشق)، ظرف و ماده درون آن (وجود عشق و کیفیت آن)، جاندارپنداری (صاحب اختیار شدن دیگری یا عشق) و آتش (درد، بیماری و تباهی) جنبه‌های برجسته ­یافته عشق در سطح متعارف این زبان‌ها است.
کلیدواژه‌ها
مفهوم شناختی؛ عشق؛ زبان رایج و همگانی؛ فارسی و عربی
موضوعات
زبان شناسی تطبیقی
مراجع
  • قرآن مجید.
  • ابتهاج، هوشنگ (1388). غزلیات هوشنگ ابتهاج، انتشارات چشمه.
  • ابراهیمی دینانی، غلامحسین (1380). دفتر عقل و آیت عشق. تهران: طرح نو.
  • اسپرهم، داوود؛ تصدیقی، سمیه (1397). «استعاره شناختی عشق در مثنوی مولانا». متن­پژوهی ادبی، 76: 87-114.
  • افراشی، آزیتا (1396). «الگوی انطباق ریشه شناختی واژگان و استعاره­های مفهومی در حوزه عواطف با رویکرد شناختی». مجله زبان و زبانشناسی، 13 (26): 69-88.
  • جمعی از نویسندگان، (بی­تا). المنجد فی اللغة العربیة المعاصرة. بیروت: دارالمشرق.
  • ربیعی، فاطمه؛ قربانی، نیما؛ پناغی، لیلی (1399). «همبسته­های فیزیولوژیک هیجان­های بنیادی خشم و غم در افراد سالم و افسرده». مجله علوم روان­شناختی، 19 (90): 665-675.
  • رمضانی، ربابه؛ ناظمیان، رضا (1398). «استعارة مفهومی و تصویرسازی در شعر غادةالسمان بر اساس نظریة لیکاف و جانسون». دو فصلنامة علمی بلاغت کاربردی و نقد بلاغی، 4 (2): 123-137.
  • زرقانی، سید مهدی؛ مهدوی، محمدجواد؛ آباد، مریم (1392). «تحلیل شناختی استعاره­های عشق در غزلیات سنائی»، جستارهای ادبی، 3: 1-30.
  • الفراوزی، عبدالرزاق؛ مرزوق، محمد (2021). «مقاربة تصوریة معرفیة لبنیة الأفعال النفسیة فی اللسان العربی قضایا ونماذج». مجله العمدة فی اللسانیات وتحلیل الخطاب. 5 (2): 322-343.
  • فیاضی، مریم سادات؛ کرد زعفرانلو، عالیه (1388). «خاستگاه استعاری افعال حسی چند معنایی در زبان فارسی از منظر معنی شناسی شناختی». ادب پژوهی، 6: 87-109.
  • کوچش، زولتان (1394). استعاره در فرهنگ جهانی­ها و تنوع. ترجمه نیکتا انتظام. چاپ 1، تهران: سیاهرود.
  • کوچش، زولتان (1398). مقدمه­ای کاربردی بر استعاره. ترجمه شیرین پورابراهیم. چاپ 2، تهران: سمت.
  • لیکاف، جورج؛ جانسون، مارک (1395). استعاره­هایی که با آنها زندگی می­کنیم. ترجمه هاجر آقا ابراهیمی، چاپ 2، تهران: نشر علم.
  • محمدی، سمیه (1400). بررسی مقابله­ای استعاره (استعاره­های مربوط به چهار مفهوم احساسی شادی، غم، خشم و ترس) در زبان­های فارسی و عربی بر اساس نظریه استعاره مفهومی. دانشگاه بوعلی سینا، همدان.
  • موسوی­ثابت، فاطمه؛ خلیلی­جهانتیغ، مریم؛ بارانی، محمد (1399). «استعاره شناختی عشق در" کاش حرفی بزنی" از مصطفی رحماندوست (بر اساس نظریه جورج لیکاف و مارک جانسون)»، پژوهشنامه ادب غنائی، 34: 226-203.
  • مولانا، جلال الدین (بی­تا). کلیات شمس یا دیوان کبیر، با تصحیحات و حواشی بدیع­ الزمان فروزانفر، تهران: امیر کبیر.
  • ناظمیان، رضا (1393). فرهنگ امثال و تعابیر عربی- فارسی. تهران: فرهنگ معاصر.
  • هاشمی، زهره (1392). «زنجیره­های استعاری «محبت» در تصوف (بررسی دیدگاه صوفیه درباره محبت از قرن دوم تا ششم هجری بر بنیاد نظریه استعاره مفهومی)». فصلنامه علمی-پژوهشی نقد ادبی، 6 (22): 29-48.
  • Kövecses, Z. (2000). Metaphor and Emotion: Language, Culture, and Body in Human Feeling. Cambridge: Cambridge University Press.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 75
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 57


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب