دانشگاه بوعلی سینا

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات22
تعداد شماره‌ها523
تعداد مقالات5,427
تعداد مشاهده مقاله10,623,942
تعداد دریافت فایل اصل مقاله7,061,396
علمی دانشور, مهدی, خلیلی, سمیه. (1404). واکاوی ایدئولوژی و سازه‌های هویت دینی در ارداویراف‌نامه. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 15(30), 115-133. doi: 10.22084/rjhll.2025.30123.2349
مهدی علمی دانشور; سمیه خلیلی. "واکاوی ایدئولوژی و سازه‌های هویت دینی در ارداویراف‌نامه". پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 15, 30, 1404, 115-133. doi: 10.22084/rjhll.2025.30123.2349
علمی دانشور, مهدی, خلیلی, سمیه. (1404). 'واکاوی ایدئولوژی و سازه‌های هویت دینی در ارداویراف‌نامه', پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 15(30), pp. 115-133. doi: 10.22084/rjhll.2025.30123.2349
علمی دانشور, مهدی, خلیلی, سمیه. واکاوی ایدئولوژی و سازه‌های هویت دینی در ارداویراف‌نامه. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 1404; 15(30): 115-133. doi: 10.22084/rjhll.2025.30123.2349

واکاوی ایدئولوژی و سازه‌های هویت دینی در ارداویراف‌نامه

پژوهش های زبان شناسی تطبیقی
دوره 15، شماره 30، دی 1404، صفحه 115-133    اصل مقاله (1.13 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/rjhll.2025.30123.2349
نویسندگان
مهدی علمی دانشور* 1؛ سمیه خلیلی2
1استادیار گروه ادیان شرق، دانشکده ادیان، دانشگاه ادیان و مذاهب
2دکتری و پژوهشگر پژوهشکده ادیان و مذاهب، دانشگاه ادیان و مذاهب
چکیده
ارداویراف‌نامه از متون کلیدی دورۀ ساسانی است که در ظاهر، روایت یک سفر اخروی و مکاشفه دینی را بازگو می‌کند؛ اما در باطن بازتابی از نظم مطلوب اجتماعی، دینی و اخلاقی در گفتمان موبدان این عصر به شمار می‌رود. اهمیت این متن در آن است که کوششی در جهت تثبیت قرائتی خاص از دین مزدیسنی و مقابله با دگراندیشی‌های دینی و بحران مشروعیت مذهبی پس از حمله اسکندر را بازتاب می‌دهد. مسئله اصلی پژوهش، واکاوی ابعاد ایدئولوژیک و بازنمایی هویت دینی در این متن و نسبت آن با قدرت رسمی است. در این مقاله، با بهره‌گیری از روش تحلیلی ـ انتقادی آسین پالاسیوس و کوئنتین اسکینر و نیز چارچوب نظری کارل مانهایم، ارداویراف‌نامه در بستر تاریخی ـ اجتماعی مورد بررسی قرارداده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که این متن، با تأکید بر نهاد خانواده، اطاعت دینی، مرزگذاری میان نیک و دروند، و توصیف طبقه‌مند بهشت و جهنم، در پی تحکیم جایگاه جناحی از روحانیون است که با حاکمیت سیاسی همسو شده بودند. در عین حال، توجه به تفاوت اهداف دینی و کارکردهای سیاسی متن، به ما کمک می‌کند خوانشی متعادل‌تر از آن ارائه دهیم که به افراط در تفسیرهای سیاسی یا نادیده‌گرفتن کارکردهای دینی آن نیانجامد.
کلیدواژه‌ها
ارداویراف‌نامه؛ ایدئولوژی دینی؛ قدرت سیاسی؛ مانهایم؛ پالاسیوس
موضوعات
پژوهش های توصیفی زبان شناسی
مراجع
  • اسکینر، کوئنتین (1393). بینش‌های علم سیاست، ترجمه: فریبرز مجیدی. تهران. انتشارات فرهنگ جاوید.
  • اسلامی، روح الله احمدوند، شجاع (1396). اندیشه سیاسی در ایران باستان. تهران: سمت
  • اسلامی، روح‌الله (1398)، شکوه و زوال سیاست در اندیشه ایرانشهری. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
  • آموزگار، ژاله [مترجم] (1372). ارداویرف‌نامه. تهران: معین.
  • آهنگری، فرشته [مترجم] (1392). دینکرد ششم. تهران: صبا.
  • پالاسیوس، میگوئل آسین (1385). زندگی و مکتب ابن عربی. ترجمه حمیدرضا شیخی. تهران: اساطیر.
  • پورداود، ابراهیم، [مترجم] (1377). یشت‌ها. 2 مجلد. تهران: اساطیر.
  • پورداوود، ابراهیم [مترجم] (1394). اوستا، دوره چهار جلدی، تهران: نگاه
  • پورشبانان، علیرضا؛ پورشبانان، امیرحسین (1397). «بررسی تطبیقی ظرفیت ارداویراف‌نامه در مقایسه با متن و بازی دوزخ از کمدی الهی دانته». پژوهش‌های ادبیات تطبیقی. دوره 6، شماره 4.
  • تفضلی، احمد (1376). تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. تهران: سخن.
  • تفضلی، احمد [مترجم] (1354). مینوی خرد. تهران: بنیاد فرهنگ ایران
  • حیدری، دنیا؛ تسلیمی، محمدباقر (1391). «مقایسۀ تطبیقی بهشت و دوزخ در اداویراف‌نامه و کمدی الهی». همایش پژوهش‌های ادبی، تهران.
  • ربیع‌زاده، علی (1396). ارداویراف‌نامه در ترازوی نقد. بی‌جا.
  • روح‌الامینی، محمد (1379). نمودهای فرهنگی و اجتماعی در ادبیات فارسی. تهران: آگاه
  • سلطانی، سیما (1384). «گناهان زنان در ارداویراف‌نامه». پژوهش زنان. شماره 3.
  • عفیفی، رحیم (1372)، ارداویرافنامه (بهشت ودوزخ در آئین مزدیسنی). تهران: انتشارات توس
  • علمی دانشور، مهدی (1404)، «تطور مفاهیم پیرامون فرجام‌شناسی فردی در آیین زرتشتی از متون گاهانی تا متون پهلوی»، معرفت ادیان، سال شانزدهم، شماره 2.
  • علوی مقدم، مهیار (2009). «بررسی تطبیقی ارداویراف نامه، رساله الغفران و کمدی الهی»، الدِّراسات الأدبیّة (فی الثقافتین العربیّة والفارسیة وتفاعلهما)، 41(86): 245-265.
  • فضیلت، فریدون [مترجم] (1381). دینکرد سوم، تهران: فرهنگ دهخدا.
  • مانهایم، کارل (1389). مقاله‌هایی درباره جامعه‌شناسی شناخت. ترجمه فریبرز مجیدی. تهران: نشر ثالت.
  • مانهایم، کارل (1392). ایدئولوژی و اتوپیا. ترجمه فریبرز مجیدی. تهران: سمت.
  • مانهایم، کارل (1394). دومکراتیک شدن فرهنگ. ترجمه پرویز اجلالی. تهران: نی
  • محمدی، گردآفرین؛ نظری، جلیل (1387). «مقایسه نگاه ارداویرافنامه و رسالة الغفران در دنیای پس از مرگ»، فصلنامه مطالعات ادبیات تطبیقی، دوره 2، شماره 8: 195-211.
  • مصیبی، فاطمه؛ اسلامی، روح الله (1401). «دیالکتیک ایدئولوژی یا اتوپیای ارداویرافنامه»، دوفصلنامه پژوهشنامه تمدن ایرانی. دوره: 4. شماره 2: 161-17
  • نقیب‌زاده، احمد؛ ایزدی، امیرمحمد (1395). «مقایسه مبانی مشروعیت در دولت‌های هخامنشی و ساسانی». فصلنامه سیاست، مجله دانشکده حقوق وعلوم سیاسی. دوره 46، شماره 3: 798-815.
  • هینلز، جان راسل (1373). شناخت اساطیر ایران، ترجمه ژاله آموزگار، احمد تفضلی، تهران: چشمه.
  • یاسمی، رشید [مترجم] (1314). ارداویراف‌نامه، بی‌جا.
  • Nabati MS (2016). Evaluating and comparing the Book of Arda Viraf Nameh with Sayr al-’Ibad ILA l-Ma’ad, American International Journal of Research in Humanities, Arts and Social Sciences, 2328-3734
  • Asín Palacios, Miguel (1926). Islam and the Divine Comedy, translated and abridged by Harold Sunderland, London.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 282
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 214


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب