دانشگاه بوعلی سینا

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات22
تعداد شماره‌ها536
تعداد مقالات5,580
تعداد مشاهده مقاله10,783,440
تعداد دریافت فایل اصل مقاله7,152,859
سبحانی نیا, محمد. (1404). کاربست روش تحلیل مضمون در خوانش زیارت عاشورا. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 5(9), 39-61. doi: 10.22084/dua.2025.31332.1187
محمد سبحانی نیا. "کاربست روش تحلیل مضمون در خوانش زیارت عاشورا". پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 5, 9, 1404, 39-61. doi: 10.22084/dua.2025.31332.1187
سبحانی نیا, محمد. (1404). 'کاربست روش تحلیل مضمون در خوانش زیارت عاشورا', پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 5(9), pp. 39-61. doi: 10.22084/dua.2025.31332.1187
سبحانی نیا, محمد. کاربست روش تحلیل مضمون در خوانش زیارت عاشورا. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 1404; 5(9): 39-61. doi: 10.22084/dua.2025.31332.1187

کاربست روش تحلیل مضمون در خوانش زیارت عاشورا

دوفصلنامه دعاپژوهی
دوره 5، شماره 9، اسفند 1404، صفحه 39-61    اصل مقاله (1.55 M)
نوع مقاله: علمی- پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/dua.2025.31332.1187
نویسنده
محمد سبحانی نیا*
استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
چکیده
 یکی از زیارات مهم شیعه، زیارت عاشورا است. این زیارت‌نامه، ناب‌ترین مبانی معرفتی شیعه را در قالب ادبیاتی «‌نیایش­گونه» ارائه کرده است که نشان می­دهد محتوای آن بسیار فراتر از حد یک ابراز ارادت و عرض حال فردی است. اگرچه بسیاری از محققان نسبت به شرح زیارت مذکور، اهتمام ورزیده­اند، اما آنچه تاکنون مطرح شده، بیش­تر ناظر به شرح و تفسیرآن بوده است. در این پژوهش، تلاش شده با استفاده از روش تحلیل محتوایی، با استخراج کمیّ داده­ها، فراوانی واژگان کلیدی، مضامین اصلی و مضامین فرعی یا نقاط تمرکز زیارت عاشورا، مفاهیم و ساختارهای پنهان در متن این زیارت‌نامه مورد بررسی قرار گیرد‌. با «طبقه‌بندی» جهت‌گیری­ها از مجمـوع 59 فراز زیارت عاشورا، مشخص شد متن زیارت، بر سه محور اصلی تولّی، تبرّی و درخواست‌ها، متمرکز است و محـوری‌تریـن موضوع زیارت عاشورا، بیزاری و تبری جستن از دشمنان اسلام است. برای دستیابی به «مقوله»های تحقیق، روشن شد از 14 موضوع اصلی استخراج‌شده، بیش­ترین فراوانی به موضوع نفرین (20 مورد) تعلق دارد که نشان می­دهد جهت‌گیری زیارت عاشورا که تبرّی بوده، در واژۀ لعن تبلور پیدا کرده است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد زیارت عاشورا، متن ساده‌ای نیست، بلکه متنی چندلایه است که با تأمل و اندیشه در آن می‌توان، اندیشه‌های سیاسی‌اجتماعی و انگیزه شیعی را بازشناسی کرد و به‌عنوان الگوی دشمن‌شناسی و دشمن‌ستیزی به جنبش‌های مقاومت معرفی نمود.
کلیدواژه‌ها
زیارت عاشورا؛ تولّی؛ تبرّی؛ لعن؛ دعا؛ تحلیل مضمون
مراجع
  • قرآن مجید
  • ابن منظور، محمد بن مکرم. (1414ق). لسان العرب. چاپ سوم. بیروت : دار صادر.
  • ابن قولویه، جعفر بن محمد. (1356ق). کامل الزیارات‌. نجف اشرف: انتشارات مرتضویه .
  • ابن شهر آشوب مازندرانی، محمد بن علی. (1379ق). مناقب آل أبی طالب(ع). قم: علامه.
  • احمدی، ابوالفضل.(1401ش). «بررسی شناخت توحید در زیارت عاشورا». مجله معرفت.31(196). شماره 296، 11-23.
  • اندیشه، هاشم؛ عابدی، احمد. (1397ش). «عاشورا و زیارت عاشورا، آیینۀ تجلّی تولّی، با رویکرد قرآنی ـ روایی». سراج منیر. 9( 32 )، 121 - 145 .
  • تبریزی، میرزا جواد. (1389ش). زیارت عاشورا فراتر از شبهه. قم: دارالصدیقة الشهیده.
  • تهرانی، ابوالفضل. (1376ش). شفاء الصدور فی شرح زیارة العاشور. تهران: مرتضوی.
  • جانی پور، محمد؛ شکرانی، رضا.(1392ش). «رهاوردهای استفاده از روش تحلیل محتوای کمی در فهم احادیث». پژوهش‌های قرآن و حدیث.46(2).27-57.
  • جوهری، اسماعیل بن حماد. (1404ق). الصحاح. بیروت: دار العلم .
  • راغب اصفهانى، حسین بن محمد. (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار القلم- الدار الشامیه.
  • رضی، محمد بن الحسین. (1414ق). نهج البلاغه. نسخة صبحی صالح. قم: هجرت.
  • سبحانی‌نیا، محمد. (1403ش).«تحلیل شبکه مضامین دعای عهد به‌منظور کشف الگوی زیست منتظرانه». دعاپژوهی. 4(6).167- 189.
  • طریحی، فخر الدین بن محمد. (1375ش). مجمع البحرین.‏ چاپ سوم‏. تهران‏: مرتضوى.‏
  • طوسى، محمد بن الحسن. (1411ق). مصباح المتهجد. بیروت: مؤسسه فقه الشیعه .
  • ---------------. (1407ق). تهذیب الأحکام. چاپ چهارم.تهران‏: دار الکتب الإسلامیه‏.
  • علوی، سیدعادل. (1437ق). عقائد المؤمنین. قم: مؤسسه اسلامی تبلیغ و ارشاد.
  • فخر رازی، محمد بن عمر. (1420ق). التفسیر الکبیر. بیروت: دار إحیاء التراث العربی .
  • قربانی مقدم، محمد. (1395).«بررسی سندی زیارت عاشورا». حدیث پژوهی. 8(15).77 – 100.
  • قرشى بنایى، على اکبر. (1412ق). قاموس قرآن‏. چاپ ششم. ‏تهران‏: دار الکتب الاسلامیه.
  • قمی، شیخ عباس. (1384ش). مفاتیح الجنان. ترجمه: الهی قمشه‌ای، قم: مطبوعات دینی.
  • کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق. (1407ق).‏ الکافی. چاپ چهارم، ‏تهران‏: دار الکتب الإسلامیه.
  • مکارم شیرازى، ناصر. (1371ش). ‏تفسیر نمونه‏. چاپ دهم. تهران‏: دار الکتب الإسلامیه.
  • محدثی، جواد. (1378ش). درس‌هایی از زیارت عاشورا. تهران: دارالحدیث.
  • --------. (1376ش). فرهنگ عاشورا. قم: نشر معروف.
  • مجلسى، محمد باقر. (1403ق). بحار الأنوار. چاپ دوم. ‏بیروت‏: دار إحیاء التراث العربی‏.
  • منسوب به مفید، محمد بن محمد. (1413ق). الإختصاص. قم‏: الموتمر العالمى لالفیة الشیخ المفید.
  • نئوندورف، کیمبرلی. (1395ش). راهنمـای تحلیـل محتـوا. مترجمـان: حامـد بخشـی و وجیهـه جلائیان بخشنده، مشهد: جهاد دانشگاهی.

    REFERENCES

    1. Ibn Mandhour M., Lisan al-Arab, 3rd Edition, Beirut: Dar Sadir ,1414.

    2.Ibn Qulawayh J., Kamil al-Ziyarat, Najaf Ashraf: Murtadawiyyah Publications , 1356.

    3.Ahmadi A.,"Investigation of Monotheism Recognition in Ziyarat Ashura", Ma'rifat Journal, No. 296, pp. 11-23,1401.

    4.Andisheh H; Abedi A.,"Ashura and Ziyarat Ashura, Mirror of Tawalla Manifestation, with Quranic-Narrative Approach", Siraj Munir, No. 32, pp. 121-145,1397.

    5.Tabrizi, J ., Ziyarat Ashura Beyond Doubt, Qom: Dar al-Sadiqa al-Shahida,1389.

    6.Tehranī, A., Shifa' al-Sudur fi Sharh Ziyarat al-'Ashura, Tehran: Murtadawi ,1376.

    7.Jani Pour M ; Shakerani R.,"Paradigms of Using Quantitative Content Analysis Method in Understanding Hadiths", Quran and Hadith Research, pp. 27-57,1392.

    8.Jawhari I., Al-Sahah, Beirut: Dar al-'Ilm,1404.

    9.Raghib Isfahani H, Mufradat Alfaz al-Qur'an, Beirut: Dar al-Qalam - al-Dar al-Shamiyya, 1412.

    10.Tusi M, Mishbah al-Mutahajjid, Beirut: Mu'assasat Fiqh al-Shi'ah,1411.

    11.Tahirī F., Majma' al-Bahrain, 3rd Edition, Tehran: Murtadawi,1375.

    12.Tusi M ., Tahdhib al-Ahkam, 4th Edition, Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyya, 1407.

    13.Alavi A, Aqa'id al-Mu'minin, Qom: Islamic Institution of Propagation and Guidance,1437.

    14.Fakhr al-Razi, M., Al-Tafsir al-Kabir, Beirut: Dar Ihya' al-Turath al-Arabi,1420.

    15.Ghorbani Moghadam M.,"Investigation of Ashura Ziyarat Document", Hadith Studies, No. 5, pp. 77-100,1395.

    16.Qarshi Bana'I A ., Qamus al-Qur'an, 6th Edition, Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyya,1412.

    17.Qumi A., Mafatih al-Jinan, Translator: Alavi Qumsha'i, Qom: Religious Publications, 1384.

    18.Muhaddithī J., Lessons from Ziyarat Ashura, Tehran: Dar al-Hadith,1378.

    19.___________.., Encyclopedia of Ashura, Qom: Nashr-e Ma'roof,1376.

    20.Majlisi, M,Bihar al-Anwar, 2nd Edition, Beirut: Dar Ihya' al-Turath al-Arabi, 1403.

    21.Neuendorf K., The Content Analysis Guidebook, Translators: Hamed Bakhshi and Vijihah Jalalian Bakhshande, Mashhad: Jihad Daneshgahi ,1395.

    [1]  Sobhaninia41@yahoo.com

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 119
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 38


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب