دانشگاه بوعلی سینا

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات22
تعداد شماره‌ها536
تعداد مقالات5,580
تعداد مشاهده مقاله10,783,977
تعداد دریافت فایل اصل مقاله7,153,139
جلیلی, زهرا. (1404). تحلیل گفتمان دعای بیست و هفتم صحیفه سجادیه بر اساس الگوی هاج و کرس. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 5(9), 21-38. doi: 10.22084/dua.2025.31160.1175
زهرا جلیلی. "تحلیل گفتمان دعای بیست و هفتم صحیفه سجادیه بر اساس الگوی هاج و کرس". پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 5, 9, 1404, 21-38. doi: 10.22084/dua.2025.31160.1175
جلیلی, زهرا. (1404). 'تحلیل گفتمان دعای بیست و هفتم صحیفه سجادیه بر اساس الگوی هاج و کرس', پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 5(9), pp. 21-38. doi: 10.22084/dua.2025.31160.1175
جلیلی, زهرا. تحلیل گفتمان دعای بیست و هفتم صحیفه سجادیه بر اساس الگوی هاج و کرس. پژوهش های زبان شناسی تطبیقی, 1404; 5(9): 21-38. doi: 10.22084/dua.2025.31160.1175

تحلیل گفتمان دعای بیست و هفتم صحیفه سجادیه بر اساس الگوی هاج و کرس

دوفصلنامه دعاپژوهی
دوره 5، شماره 9، اسفند 1404، صفحه 21-38    اصل مقاله (867.8 K)
نوع مقاله: علمی- پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/dua.2025.31160.1175
نویسنده
زهرا جلیلی*
استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده
دعای بیست و هفتم صحیفه سجادیه، با موضوع دعا برای مرزداران، نیایش جامع و کاملی است که مؤلفه­های مهمی، مانند ساختار متناسب زبانی و کاربست واژگانی در این موضوع را، با ظرافت هر‌چه تمام­تر تبیین می­کند؛ فلذا تحلیل گفتمان موجود در دعا می­تواند ساختار عقیدتی موجود در دعا را روشن­تر نماید. از جانبی دیگر، تحلیل گفتمانی، شیوه­ای نوین و کارآمد برای بررسی کلام گفتاری و نوشتاری است که دو زبان­شناس معاصر به نام هاج و کرس، ابداع نموده­ و پایه تحلیل خود را بر چهار رکن نام­دهی، اسم­سازی، به‌کارگیری مجهول در برابر معلوم و جملات کنشی در برابر اسنادی نهاده­اند. این جستار به روش توصیفی‌تحلیلی، الگوی هاج و کرس را مبنا قرار داده و با بررسی مؤلفه­های عقیدتی و ایدئولوژیکی متن دعا، به مطالعه گفتمان موجود در دعای بیست و هفتم صحیفه سجادیه پرداخته و جهت­گیری کلی آن را تبیین نموده است. خلاصه­ای از نتایج تحقیق حاکی از آن است که در مؤلفة نام­دهی، مفاهیمی مانند پررنگ‌نمودن پاداش اخروی مجاهدین و استقامت رزمندگان آمده و در مؤلفة اسم­سازی، معانی­ای مانند ریشه­کنی دشمن و جانشینی مجاهدین ذکر شده است که هر دو در راستای ایدئولوژی الهی می‌باشد. در مؤلفة جملات انتقالی و اسنادی، بیش­ترین بسامد از آن جمله­های انتقالی و مربوط به کنش­هایی است که در مرحلة دعاست. در مؤلفة جملات مجهول و معلوم مفاهیمی مانند پرستش خدا و علت آن آمده است که اقرار به وحدانیت خداست و در مؤلفة جملات اسنادی سببی، معانی­ای مانند یگانگی و بی­شریکی پروردگار ذکر شده که در راستای جهان­بینی توحیدی است. در دعای مذکور مؤلفة جملات اسنادی هم­سانی وجود ندارد.
کلیدواژه‌ها
تحلیل گفتمان؛ متون‌دینی؛ دعای بیست و هفتم؛ صحیفه سجادیه؛ الگوی هاج و کرس
مراجع
  • قرآن کریم
  • ابن اثیر، مبارک بن محمد. (1421ق). النهایة فی غریب الحدیث و الاثر. دار ابن الجوزی.
  • انصاریان، حسین.(1401). ترجمه صحیفه‌سجادیه. نرم­افزار صحیفه­سجادیه. مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم‌اسلامی نور.
  • التفتازانی، سعدالدین. (1411ق). مختصر المعانی. قم، ایران. منشورات دارالفکر.
  • رضایی،محمدعلی.(1401). ترجمه صحیفه­سجادیه. نرم­افزار صحیفه­سجادیه. مرکز تحقیقات­کامپیوتری­علوم­اسلامی نور.
  • شعرانی، میرزا ابوالحسن. (1401). ترجمه صحیفه سجادیه. تهران، ایران: ناشر سازمان تبلیغات اسلامی
  • صفایی، علی؛ سلطانی، بهروز. (1394). «تحلیل گفتمان انتقادی نامۀ امام علی (ع) به معاویه». جستارهای زبانی. سال 7. ش 7. بهمن و اسفند 1395. صص23-49.
  • صیادی‌نژاد، روح الله، نوازنی رحمان. (1402). «تحلیل گفتمان انتقادی دعای چهل و نهم صحیفۀ سجادیه با تکیه بر الگوی هاج و کرس». دعا‌پژوهی. ش4. بهاروتابستان 1402. ص107-125.
  • العامری، فضیلة عبوسی محسن. (1439ق). «بلاغة الحجاج فی أدعیة السجاد علیه السّلام دراسة تداولیة الصحیفة السجادیة أنموذجاً». مجلة الکلیة الاسلامیة الجامعة. ش46. ص467-494.
  • علایی رحمانی، فاطمه؛ وجدانی، نسرین؛ معتمد لنگرودی، فرشته. (1402). «تحلیل محتوای دعای هفتم صحیفه سجادیه». مشکوة. بهار 1402. ص112-140.
  • فارسی مدان، علی. (1401). «بصیرت‌افزایی در نظام اعتقادی و سیاسی امام سجاد (ع) با تأکید بر دعای 27 صحیفة سجادیه». دعا‌پژوهی. ش2. شهریور 1401. ص134-157.
  • فراهیدی، خلیل بن احمد. (1409ق). العین. قم: نشر هجرت.
  • فضل الله، محمدحسین. (1420ق). آفاق الروح فی ادعیة الصحیفة السجادیة. بیروت، لبنان: دار الملاک للطباعة و النشر و التوزیع.
  • فیض الاسلام، علینقی. (1394ق). ترجمه و شرح صحیفه کامله سجادیه. تهران.
  • کاظمی، پریسا؛ چراغی­وش، حسین؛ جلیلیان، مریم؛ مقدم متقی، امیر. (1402). «تحلیل انتقادی گفتمان دعای صباح امام علی (ع) بر اساس الگوی نورمن فرکلاف». دعاپژوهی. ش4. شهریور 1402. ص 199-220.
  • مدنی، علیخان­بن­احمد؛ علی بن­حسین (ع)، امام چهارم، و حسینی­امینی، محسن. (1409-1368). ریاض­السالکین فی شرح صحیفة سیدالساجدین صلوات الله علیه. قم، ایران. جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. دفتر انتشارات اسلامی.
-­ Hodge. R and Kress. G. (1996). Language as Ideology. Great Britain: Redwood books.

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 184
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 48


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب