| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 523 |
| تعداد مقالات | 5,427 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,623,943 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,061,396 |
کاشیهای زرینفام نویافتۀ زیارتگاه شاهیلمان کاشان | ||
| پژوهش های باستان شناسی ایران | ||
| دوره 15، شماره 46، آذر 1404، صفحه 205-227 اصل مقاله (2.33 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/nb.2025.28753.2647 | ||
| نویسندگان | ||
| محبوبه قربانی1؛ محسن جاوری* 2؛ عباس اکبری3 | ||
| 1دانشجوی کارشناسیارشد باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران (نویسندۀ مسئول). | ||
| 3دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در این پژوهش به معرفی و مطالعۀ تطبیقی کاشیهای زرینفام نویافتۀ مقبرۀ شاهیلمان کاشان پرداخته شده است. در پاییز سال 1384ه.ش. طی وقوع آتشسوزی در زیارتگاه شاهیلمان مجموعهای از کاشیهای زرینفام که روی مزار نصب شده بودند، هویدا شد که بهدلیل آسیب دیدگی و صدمۀ حریق، از محل نصب خود جدا و برای حفاظت بیشتر به ادارۀ میراثفرهنگی کاشان منتقل شدند. با توجه به نویافتگی و ارزشهای ویژۀ این مجموعۀ کاشی، آنها را از جهت تزئینات و تکنیکهای اجرا شده، مورد مطالعه قرار گرفت. در این پژوهش به این پرسشها پرداخته شده است؛ 1) کاشیهای زرینفام بهدست آمده به این بنای خاص تعلق دارند یا از مکان دیگری به اینجا آورده شدهاند؟ 2) کاشیهای زرینفام موردمطالعه از نظر سبکشناسی به کدام خاندان یا استاد کاشیساز قابل انتساب هستند؟ در این پژوهش مجموعۀ مذکور با رویکرد توصیفی-تطبیقی مورد مطالعه قرار گرفته است. کاشیهای مورد مطالعه در این پژوهش 11 عدد هستند که از تمامی آنها مستندسازی دقیق شامل عکاسی و طراحی نقوش بهعمل آمده است؛ همچنین بهمنظور تکمیل پیشینۀ تحقیقاتی از اطلاعات کتابخانهای نیز بهره گرفته شده است. برهمیناساس و در راستای شناسایی سازنده و یا کارگاه ساخت احتمالی، سعیشد تا با مقایسه و مطالعۀ تطبیقی آنها با نمونههای مشابه دیگر در زمینۀ ابعاد، طراحی و کیفیت ساخت، نتیجۀ لازم بهدست آید. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که احتمالاً این کاشیها به زیارتگاه شاهیلمان متعلق نبوده و کاربرد دیگری غیر از لوح مزار داشته، ولی بعدها بدین ترتیب در این بنا نصب شدهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کاشان؛ شاهیلمان؛ زیارتگاه؛ کاشی زرینفام؛ تزئینات؛ ایلخانی | ||
| مراجع | ||
|
- اتینگهاوزن، ریچارد؛ و گرابار، الک، (1387). هنر و معماری اسلامی 1. ترجمۀ یعقوب آژند، نشر سمت: تهران. - اکبری، عباس، (1394). خمیره سنگ. ناشر: مؤلف. - اکبری، عباس، (1398). کاشی و کاشان. ناشر: مولف - پوپ، آرتور ابهام؛ (1387). شاهکارهای هنر ایران. اقتباس و نگارش: دکتر پرویز خانلری، چاپ چهارم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. - پوپ، آرتور؛ و اکرمن، فیلیس، (1387). سیری در هنر ایران از دوران پیشازتاریخ تا امروز. ترجمۀ نجف دریابندری، انتشارات علمی و فرهنگی. - پورتر، ونتیا، (1381). کاشیهای ایرانی. ترجمۀ مهناز شایستهفر، مؤسسه مطالعات هنر اسلامی. - حسینی، سید هاشم؛ و شیرخانی، سمانه، (1395). «در آمدی بر گونه شناسی نقوش سفالهای زرینفام سدههای میانه اسلامی ری و کاشان». مطالعات هنر اسلامی، 25: 82-67. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.1735708.1395.12.25.5.4 - حموی، شهاب الدین ابوعبدالله یاقوت ابن عبدالله، (1395). معجم البلدان. ترجمۀ بیروت: دارالصدر. - دادخواه، جعفرقلی؛ و دادخواه، علی، (1402). شیوه طراحی سنتی در فرش. انتشارات دانشگاه کاشان. - دستغیب، نجمه؛ کاتب، فاطمه؛ و حاتم، غلامعلی، (1400). «تناظر کیمیا و هنر مقدس بازنمایی نمادهای کیمیاگری در محرابهای زرینفام». باغ نظر، 18 (97): 17-30. https://doi.org/10.22034/bagh.2021.225454.4508 - زارعی، محمدابراهیم؛ خاکسار، علی؛ مترجم، عباس؛ امینی، فرهاد؛ و دینی، اعظم، (1393). «بررسی و مطالعه سفالهای دورۀ ایلخانی بهدستآمده از کاوشهای باستانشناسی ارزانفود». مطالعات باستانشناسی، 6(2): 73-90. https://doi.org/10.22059/jarcs.2015.54174 - سجادی، علی، (1375). سیر تحول محراب در معماری اسلامی از آغاز تا حملۀ مغول. تهران: اداره میراثفرهنگی - شکریپور، شهریار؛ و قوچانی، عبدالله، (1392). «بازتاب رهیافتهای فرهنگی و اجتماعی عصر ایلخانی بر کاشیهای زرینفام تختسلیمان». نامۀ هنرهای تجسمی و کاربردی، 11: 66-53 - طالبپور، فریده، (1387). «بررسی نقوش کاشیهای کاخ آباقاخان در تختسلیمان». نگره، 4 (8): 5-17: https://ensani.ir/file/download/article/20120507095952-8059-49.pdf - طهوری، نیر، (1381). «کاشیهای زرینفام دورۀ ایلخانان مغول». کتاب ماه هنر، 45 و 45: 81-72 . - عقابی، محمدمهدی، (1378)، دایرةالمعارف بناهای تاریخی ایران در دورۀ اسلامی، بناهای آرامگاهی. چاپ دوم، پژوهشکدۀ فرهنگ و هنر اسلامی حوزه هنر. - فرخفر، فرزانه؛ و زهدی، محمد، (1397). «تحلیل مضمونی و تصویری امامزاده یحیی در ورامین شاهکار زرینفام دورۀ ایلخانی و بزرگترین محراب زرینفام در ایران». تاریخ روایی، 9: 109-139. http://noo.rs/Rppmt - فیروزی، محمدعلی؛ و نصرآبادی، زهرا، (1393)، «تأثیر مدرنیسم در بازار کاشان». توسعه اجتماعی (توسعه انسانی سابق)، 8(3): 53-74. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.25383205.1393.8.3.3.3- - کاربونی، استفانو؛ و ماسویا، توموکو، (1381). کاشیهای ایران. ترجمۀ مهناز شایسته فر، مؤسسه مطالعات هنر اسلامی - کاشانی، عبدالله ابن علی، (1386). عرایس الجواهر و نفایس الاطایب. بهکوشش: ایرج افشار، تهران، المعی - کریمی، فاطمه؛ قوچانی،عبدالله؛ و کیانی، محمد یوسف، (1362). مقدمهای بر هنر کاشیگری ایران. اداره کل موزهها. - ماهرالنقش، محمود، (1361). طرح و اجرای نقش در کاشیکاری ایران دوره اسلامی. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اداره کل موزهها و موزه رضا عباسی - مکینژاد، مهدی، (1387). تاریخ هنر در ایران دوره اسلامی- تزئینات معماری. تهران: انتشارات سمت. - مهاجروطن، سمیه؛ شریفینیا، اکبر؛ و لشکری، آرش، (1393). «بررسی نقوش کاشیهای زرینفام آوه از دورۀ ایلخانیان». نگره، 32: 54-38. https://negareh.shahed.ac.ir/article_199.html?lang=fa - نراقی، حسن، (1383). آثارتاریخی شهرستانهای کاشان و نطنز. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی. - نیکخواه، هانیه؛ و شیخ مهدی، علی، (1389). «رهیافتی به سیاستهای فرهنگی ایلخانان در سده 7-13 در واکاوی نقوش سفالهای زرینفام ایران». مطالعات هنر اسلامی، 7 (13): 129-109. https://www.magiran.com/p858190 - Akbari, A., (2015). Stoneware. Moallef publication (in Persian). - Akbari, A., (2019). Kashi and Kashan. Moallef publication (in Persian). - Blair, S., (1986). “A Medieval Persian Builder”. Society of architectural historians Magazine, 604-594. https://doi.org/10.2307/990209 - Caiger, S, A., (1985). Luster pottery: technique, tradition and innovation in Islam and western. London: Farber and Farber publication. - Carbone, S. & Tomoko, M., (2002). Iranian tiles. translate. Shayestehfar, M. Th. institute of Islamic arts research (in Prsian) - Dadkhah, J. & Dadkhah, A., (2023). Traditional design style in carpet. University of Kashan publication (in Persian). - Dastgheib, N., Kateb, F. & Hatam, G., (2021). “Recognizing the Correspondence of Alchemy and Sacred Art in Iran by Studying Luster-Ware Mihrabs”. Bagh-e Nazar, 18(97): 17-30. https://doi.org/10.22034/bagh.2021.225454.4508 (in Prsian) - Douglas, P., (1997). Early Persian tile work medieval flowering of Kashi. London: Fairleigh Dickinson. - Ettinghausen, R. & Grabar, O., (2008). The art and architecture of Islam. Azhand, Y., Samt Publication, Tehran (in Persian). - Farokhfar, F. & Zohdi, M., (2018). “Thematic and Visual Analysis of the Luster-glazed Mihrab of Imamzadeh Yahya of Varamin the masterpiece of Ilkahind period and the greatest luster Mihrab”. Narative History, 9: 109-139. http://noo.rs/Rppmt (in Prsian) - Fehervari, G., (2000). Ceramics of Islamic world. London: L. B. Tauris. - Firoozi, M. & Nasrabadi, Z., (2014). “The impact of Modernism of the Bazaar in Kashan”. Quarterly journal of social development, 8(3): 53-74, https://dor.isc, ac/dor/20.1001.1.25383205.1393.8.3.3.3 (in Prsian) - Hattstein, M. & Delius, P., (2015). Islamic art and Architecture. Ullman: H. F., Gmbh Islam and the western world, London: Faber and Faber. - Hemavi, S., (2016). Mojam Al-Boldan. Beirut, Dar-Alsadr translation (in Arabic). - Hossini, S. H. & Shirkhani, S., (2016). “An Introduction to Typology of Human Motifs of Luster-painted earthenware in Middle Islamic Centuries of Rei and Kashan”. Islamic Art Studies, 12(25): 67-82. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.1735708.1395.12.25.5 (in Persian). - Karimi, F. et al., (1983). The introduction on Iranian tile work. Iranian museums center publication. (in Prsian) - Kashani, A., (2007). Arayes al Jawahir va nafayes al atayeb. edited by: Afshar, I., Almai publication, Tehran. (in Prsian) - Lashkari, A., Sharifinia, A. & Mohajervatan, S., (2015). “A Study of Luster Tile Designs from Aveh in Ilkhanid Period”. Negareh Journal, 9(32): 38-54. https://negareh.shahed.ac.ir/article_199.html?lang=en (in Persian). - Lemmen, H. V. O., (2013). 5000 years of tiles. London: British Museum. - Mahirolnaghsh, M., (1982). Design and motif implementation in Iranian Islamic tile work. Ministry of culture and Irshad, Tehran. (in Prsian) - Maki, M., (2008). The Iranian Islamic art history, architecture ornaments. Samt publication, Tehran. (in Prsian) - Margery, C., (1991). Lusters. Batsford, London. - Naraghi, H., (2004). Monuments of Kashan and Natanz. Anjoman e Athar va Mafakher publication (in Prsian) - Nik Khah, H. & Sheikh Mahdi, A., (2010). “An approach to the cultural policies of the Ilkhanids in the 7th/13th century through an analysis of motifs on Iranian lusterware ceramics”. Islamic Art Studies, 7(13), 109–129. https://www.magiran.com/p858190 (in Prsian) - Oghabi, M. M., (1999). An encyclopedia of the Iranian historical monuments in Islamic era (mausoleum monuments). Second edition. Islamic culture and art institute. (in Prsian) - Pop, A. O., (2008). Masterpiece of Iranian art. Khanlari, P., 4th edition., Elmi va Farhangi publication, Tehran (in Persian). - Pop, A. & Akerman, P., (2008). A survey of Persian art, from prehistoric times to the present. Daryabandari, N., Elmi va Farhangi publication, Tehran (in Persian). - Porter, V., (1995). Islamic tiles. British Museum press. - Porter, V., (2002). Islamic tiles. Shyestehfar, M., Institute of art study (in Persian). - Porter, Y., (2021). “Talking tiles from vanished Ilakhanid palaces (Late Thirteenth to early Fourteenth Centuries): Friezes Luster Tiles with Verses from the Shah- nama”. Journal of Material Cultures in the Muslim World, 2: 149-97. https://doi.org/10.1163/26666286-12340019 - Sajadi, A., (1999), The evolution of the Mihrab in Iranian Islamic architecture. Cultural Heritage Organization publication, Tehran. (in Persian). - Shekaripour, S. & Ghuchani, A., (2013), “Reflection of the cultural and social approaches of the Ilkhanid era on luster tiles of Takht-e-Soleyman”. Journal of visual and applied arts, 11: 53-66. - Tahouri, N., (2002). “Luster tiles of Mongol Ilkhans”. Ketab-e Mah-e Honar, 45-46: 72-81. - Talebpur, F., (2008). “Study of the tile motifs of Abaqa Khan’s palace in Takht-e-Suleiman”. Negareh, 4(8): 5-17. https://ensani.ir/file/download/ article/20120507095952-8059-49.pdf - Watson, O., (1985). Persian Lusterware. London: Faber and Farber. - Watson, O., (2004). Ceramics from Islamic lands. Al-Sabah collection series, Thames Hudson pub. - Zarei, M. E., Khaksar, A., Motarjem, A., Amini, F. & Dini, A., (2015). “Survey and Study of Ilkahanid Pottery from Archaeological Excavations in Arzanfood”. Journal of Archaeological Studies, 6(2): 73-90. https://doi.org/10.22059/jarcs.2015.54174 (in Persian). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 266 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 61 |
||