| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 536 |
| تعداد مقالات | 5,580 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,783,455 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,152,866 |
تحلیل پتروگرافی و XRF سفالهای دورۀ جمدت نصر دشت مهران، جنوبغربی ایران | ||
| پژوهش های باستان شناسی ایران | ||
| دوره 15، شماره 47، اسفند 1404، صفحه 87-109 اصل مقاله (1.93 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22084/nb.2023.26300.2487 | ||
| نویسندگان | ||
| اردشیر جوانمردزاده* 1؛ مهری محمدی2؛ فرهاد پوریانژاد3 | ||
| 1دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران (نویسندۀ مسئول). | ||
| 2کارشناسیارشد باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. | ||
| 3استادیار گروه تاریخ، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. | ||
| چکیده | ||
| منطقۀ جنوبغرب ایران در مطالعات باستانشناسی ایران در ادوار مختلف و بهویژه دورههای آغازتاریخی و شهرنشینی اهمیت بسیار ویژهای دارد. دشت مهران در استان ایلام ازجمله مناطقی است که دارای مواد فرهنگی همافق و مشابه نمونههای جمدتنصر است. براساس یافتههای زیستگاهی، میتوان دشت مهران را در این دوره، تابعی از تغییرات زیستگاهی بینالنهرین بهحساب آورد. برای درک دورۀ آغازشهرنشینی که سرآغاز بزرگترین و پیچیدݣݣهترین تغییرات سیاسی-اقتصادی و اجتماعی است و در جنوبغربی ایران همچنان ناشناخته باقیمانده، تعداد 14 قطعه سفال دورۀ جمدتنصر محوطههای دشت مهران را که طی کاوش و بررسیهای میدانی جمعآوری شده و موردمطالعه قرار گرفته است، جهت انجام آزمایشات انتخاب شدند. این پژوهش با هدف آگاهی یافتن و فرض این مسئله که سفال نوع جمدتنصر دشت مهران بهصورت محلی تولید میشده، یا اینکه توسط متخصصین بینالنهرینی تولید میشده و یک محصول وارداتی بوده است، انجام شده است. شواهد تولید سفال در چغاآهوان و چغابُویچِگ، بهویژه تولید محلی سفالهای دشت مهران را تأیید میکند. در تمام نمونههای موردمطالعۀ دشت مهران، کانی کلسیت بهصورت ریز بلور (میکرایت) و درشت بلور (اسپارایت) وجود دارد. نتایج آنالیز XRF نیز با یافتههای پتروگرافی مطابقت دارد. در این نمونهها، کلسیت در اثر حرارت از میان رفته و تنها هالهای از آن باقیمانده است؛ وجود کلسیت در باقی نمونهها نشان میدهد که درجۀ پخت سفالها کمتر از 800 درجۀ سانتیگراد بوده است. درنهایت براساس مطالعات و بررسیهای زمینشناسی دشت مهران و نتایج آنالیز آزمایشگاهی صورتگرفته، میتوان بیان کرد که سفالها تولید داخلی و محلی داشتهاند و مربوط به خود دشت هستند؛ هرچند سبک و فرم و تکنیک تولید مشترک با گونههای همزمان بینالنهرینی خود است؛ چراکه اثبات این فرض نیاز به مطالعات و آزمایشات تکمیلی تأسیسات تولید سفال و همچنین سفالهای دستنخورده و برجا دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دورۀ جمدتنصر؛ دشت مهران؛ پتروگرافی؛ XRF؛ جنوبغربی ایران | ||
| مراجع | ||
|
- Bieber, A. M., Brooks, D. W., Harbottle, G. & Sayre, E. V. (1976). “Application of multivariate techniques to analytical data on Aegean ceramics”. Archaeometry, 18(1): 59-74. https://doi.org/10.1111/j.1475-4754.1976.tb00145.x - Javanmardzadeh, A., (2017). “The Mehran Plain during the Early Urban Period”. Journal of Archaeological Studies, 7(12): 99-116. (In Persian). - Javanmardzadeh, A., (2014). Analysis of Settlement Patterns and Regional Interactions in the Mehran Plain from the Sixth Millennium to the Early Third Millennium BCE. Unpublished Doctoral Dissertation, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Tehran. (In Persian). - Javanmardzadeh, A., (2015). “Proto-Historical Interactions between Southwestern Iran and Mesopotamia: Evidence and Characteristics”. In: Proceedings of the 5th International Conference of Young Archaeologists, Tehran: Iranology Foundation and University of Tehran. (In Persian). - Javanmardzadeh, A. & Darabi, H., (2012). Mehran Plain Archaeological Project: Settlements of the Proto-Urban and Urban Periods”. Journal of Archaeological Research of Iran, 2(3): 81-96. (In Persian). - Sarhadi-Dadian, H., Pourzarghan, V., Moradi, H. & Razani, M. (2015). “A Preliminary Analysis of the Indigenous Nature of Shahr-i Sokhta Buff Ware Using Semi-Quantitative XRF Elemental Analysis”. Journal of Archaeometry, 1(1): 47-54. (In Persian). https://doi.org/10.29252/jra.1.1.47 - Peterson, S. E. & Betancourt, P. P., (2009). Thin Section Petrography of Ceramic Materials. Instap Archaeological Excavation Manual 2. Philadelphia: Instap Academic Press. https://doi.org/10.2307/j.ctt3fgvbq - Quinn, P. S., (2013). Ceramic Petrography: The Interpretation of Archaeological Pottery & Related Artefacts in Thin Section. Oxford: Archaeopress. https://doi.org/10.2307/j.ctv1jk0jf4 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 586 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 103 |
||